Wśród szczytów górskich i w głębi lasów na całym świecie zachowały się ciche przystanki duchowego poszukiwania gdzie przez wieki ludzie poświęcali swoje życie modlitwie kontemplacji i służbie wyższym ideałom. Klasztory stoją jako żywi świadkowie historii kultury i wiary stając się nie tylko centrami religijnymi ale również bastionami wiedzy sztuki i postępu naukowego. Dzisiaj zapraszamy was do odkrycia niesamowitych faktów o tych wyjątkowych wspólnotach gdzie architektura łączy się z filozofią a codzienne życie przekształca się w drogę ku oświeceniu. Mogliście nie wiedzieć jak różnorodne i wpływowe były klasztory w kształtowaniu cywilizacji od ratowania starożytnych rękopisów po opracowywanie nowoczesnych leków.
- Najstarszy czynny klasztor na świecie świetego Antoniego znajduje się na Wschodniej Pustyni w Egipcie i został założony w roku 356 naszej ery przez uczniów pierwszego chrześcijańskiego pustelnika świętego Antoniego Wielkiego. Ten klasztor nigdy nie zaprzestał działalności przez ponad szesnaście stuleci nawet podczas prześladowań i konfliktów zbrojnych. Dzisiaj pozostaje aktywnym klasztorem koptyjskim prawosławnym gdzie mnisi kontynuują tradycje ascetyzmu i modlitwy zapoczątkowane w starożytności.
- Klasztor na górze Atos w Grecji stanowi jedyne terytorium na świecie gdzie kobietom zabronione jest przebywanie nawet w przestrzeni powietrznej nad nim. Ten zakaz obowiązuje od czasów Cesarstwa Bizantyjskiego i rozciąga się nawet na zwierzęta żeńskiej płci w tym kury i krowy. Naruszenie tej zasady grozi karą grzywny a w minionych stuleciach mogło skutkować surowymi karami ze strony władz klasztornych.
- Tybetański klasztor Taktsang Palphug znany jako Gniazdo Tygrysicy położony jest na wysokości trzy tysiące siedemset metrów na skalnym urwisku w Bhutanie. Zgodnie z legendą z ósmego wieku mistrz Padmasambhawa przybył tutaj dosiadając tygrysicy aby założyć buddyjską tradycję w tym regionie. Współcześni pielgrzymi pokonują strome schody przez dwie godziny aby dotrzeć do tego świętego miejsca wbudowanego bezpośrednio w skałę.
- Kijowski klasztor świetego Michała Złotogłówego został całkowicie zniszczony przez władze radzieckie w latach trzydziestych dwudziestego wieku lecz odbudowany w latach dziewięćdziesiątych dzięki archiwalnym fotografom i dokumentom historycznym. Podczas niszczenia klasztoru prawie wszystkie freski zostały wycięte ze ścian i wywiezione do muzeów w Rosji gdzie wiele z nich pozostaje do dziś. Odbudowa klasztoru stała się symbolem odrodzenia ukraińskiej duchowości po dziesięcioleciach ateistycznej polityki.
- Klasztory Meteory w Grecji składają się z sześciu czynnych klasztorów położonych na wierzchołkach niezwykle wysokich skał piaskowcowych sięgających sześciuset metrów nad poziomem morza. Budowa pierwszych klasztorów na tych skałach rozpoczęła się w czternastym wieku kiedy mnisi podnosili materiały koszami za pomocą bloczków i lin. Dzisiaj dostęp do niektórych klasztorów możliwy jest wyłącznie wąskimi schodami wyciosanymi bezpośrednio w skale co zachowuje ducha pierwotnej odosobnienia.
- Mnisi tybetańskich klasztorów tworzą złożone mandale z kolorowego piasku które mogą zajmować tygodnie a nawet miesiące pracy by następnie celowo je zniszczyć aby zademonstrować przemijalność wszystkiego doczesnego. Ceremonia tworzenia mandali towarzyszy modlitwom i medytacji gdzie każdy kolor i symbol posiada głębokie filozoficzne znaczenie. Po zakończeniu pracy mandalę zmiata się a piasek rozsiewa w wodzie symbolizując powrót wszystkiego do natury.
- Klasztor świetego Jerzego na wyspie Reichenau w Niemczech przechowywał jedną z największych bibliotek średniowiecznej Europy gdzie mnisi przepisywali i ilustrowali rękopisy przez wiele stuleci. W dziewiątym wieku powstała tutaj słynna Reichenau Poema o życiu świętego Gallusa która stała się arcydziełem miniaturowej sztuki karolińskiej. Dzisiaj rękopisy klasztorne znajdują się w muzeach na całym świecie a sam klasztor wpisano na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
- Klasztor Deir el-Bahari w Egipcie zbudowany z rozkazu królowej Hatszepsut w piętnastym wieku przed naszą erą jest jednym z najbardziej imponujących przykładów starożytnoegipskiej architektury wyciosanej w skale. Świątynia została poświęcona bogu Amonowi-Ra lecz służyła również jako miejsce pochówku samej królowej choć jej mumia została odkryta dopiero w dziewiętnastym wieku w sąsiedniej grobowcu. Współcześni archeolodzy odkryli tutaj rzadkie reliefy przedstawiające wyprawę Hatszepsut do krainy Punt na wybrzeżu Afryki.
- Klasztor świetego Nauma nad brzegiem jeziora Ochryda w Macedonii Północnej słynie ze swoich zadziwiających właściwości akustycznych gdzie szept słychać z odległości kilku metrów dzięki wyjątkowemu kształtu kopuły. Zgodnie z legendą relikwie świetego Nauma przechowywane w klasztorze posiadają uzdrawiającą moc szczególnie dla osób cierpiących na choroby oczu. W pobliżu klasztoru żyją rzadkie białe czaple które miejscowi mieszkańcy uważają za święte ptaki związane z duszą świętego.
- Klasztor świetej Katarzyny na Synaju jest najstarszym czynnym chrześcijańskim klasztorem na świecie założonym w szóstym wieku z rozkazu cesarza Justyniana. Ten klasztor nigdy nie został zdobyty ani zniszczony dzięki szczególnemu statusowi przyznanemu przez muzułmańskich władców w tym osobistej gwarancji samego proroka Mahometa. W bibliotece klasztornej przechowuje się drugą co do wielkości kolekcję starożytnych rękopisów po Watykanie w tym słynny Kodeks Synajski z czwartego wieku.
- Klasztor Scheyern w Niemczech założony w jedenastym wieku stał się pierwszym klasztorem gdzie mnisi zaczęli produkować ser na sprzedaż komercyjną zapoczątkowując tradycję klasztornych serów w Europie. Dzisiaj benedyktyńskie i cysterskie klasztory na całym świecie produkują ponad sto różnych rodzajów sera wykorzystując przepisy przekazywane z pokolenia na pokolenie. Najbardziej znane klasztorne sery obejmują trapist brie i munster które uważane są za przysmaki na całym świecie.
- Kijowsko Pieczerska Ławra założona w jedenastym wieku zawiera unikalny system jaskiń o długości ponad dwustu metrów gdzie przechowuje się nietlenne relikwie ukraińskich świętych. Te jaskinie powstały naturalną drogą dzięki wysychaniu gliniastych skał a następnie zostały rozbudowane przez mnichów którzy urządzili tam cele i cerkwie. Specyficzny mikroklimat jaskiń z wilgotnością około siedemdziesięciu procent i temperaturą dwanaście stopni sprzyjał naturalnej mumifikacji ciał.
- Klasztor świetego Antoniego w Kalifornii w Stanach Zjednoczonych jest największym prawosławnym klasztorem poza Starym Światem zamieszkiwanym przez mnichów z różnych krajów świata. Ten klasztor produkuje unikalny miód z rzadkich kwiatów Kalifornii który sprzedawany jest na całym świecie a dochody przeznaczane są na utrzymanie wspólnoty klasztornej i działalność charytatywną. Mnisi prowadzą również aktywną działalność edukacyjną organizując retrety dla ludzi szukających duchowego odnowienia we współczesnym świecie.
- Klasztor Lindisfarne na wyspie Świętych w północnej Anglii był centrum wczesnego chrześcijaństwa w Brytanii w siódmym wieku gdzie mnich Beda Czcigodny stworzył swoją słynną Historię kościelną ludu angielskiego. W 793 roku klasztor stał się miejscem pierwszego najazdu wikingów na Brytanię co zapoczątkowało erę wikingów w Europie. Dzisiaj na wyspie działa czynny klasztor anglikański a także zachowały się ruiny starożytnego opactwa przyciągające tysiące turystów rocznie.
- Klasztor Taung Kalat w Mjanmie położony jest na szczycie wulkanicznego szczytu o wysokości siedemset siedemdziesiąt siedem metrów do którego prowadzi siedemset siedemdziesiąt siedem schodów otoczonych małpami uważanymi za święte. Zgodnie z buddyjską tradycją ta góra jest miejscem gdzie mieszka duch U Ti Zaw chroniący wiarę buddyjską. Mnisi codziennie karmią małpy aby utrzymać harmonię między ludźmi zwierzętami i duchami lokalnymi.
Te fascynujące fakty o klasztorach jedynie częściowo ujawniają głębię duchowego i kulturowego dziedzictwa które przechowują te wyjątkowe wspólnoty na całym świecie. Każdy klasztor niezależnie od swojej przynależności religijnej przypomina nam o znaczeniu ciszy refleksji i poszukiwania sensu we współczesnym świecie przyspieszenia. Niesamowite fakty o klasztorach uczą nas szacunku dla tradycji cierpliwości w dążeniu do celu oraz harmonii między człowiekiem naturą i wyższymi siłami.
