Мазмұны
Үш ел, үш дәстүр, бір стақандағы үш мүлде бөлек мінез. Benket сіздер үшін бренди әлеміне арналған қысқаша жолсілтеме дайындады – Херестің күн шуақты жертөлелерінен Арменияның таулы аймақтарына дейін. Бұл сусынды көбіне біртұтас әрі біркелкі өнім ретінде қабылдайды. Алайда тәттілеу испан брендиі, жеміс пен шайырдың хош иісі сезілетін грек брендиі және терең дәмді армян купажы арасында үлкен айырмашылық бар. Бұл мақала сол ерекшеліктердің қайдан пайда болатынын және оларды дәмінен қалай ажыратуға болатынын түсінуге көмектеседі.
Бренди дегеніміз не және оның стилі неге елге байланысты өзгереді?
Бренди – жүзім шарабынан немесе жүзім шырынынан алынатын, емен бөшкелерінде жетілдірілетін дистиллят. Оның атауы нидерланд тіліндегі brandewijn – «күйдірілген шарап» деген сөзден шыққан. Өндіріс технологиясының негізгі қағидалары ұқсас болғанымен, жүзім сорты, бөшкенің түрі, жетілдіру мерзімі мен климат сияқты ерекшеліктер түпкілікті өнімнің сипатын түбегейлі өзгертеді.
Брендидің дәмі мен хош иісіне барлық жағдай әсер етеді: сусын сақталатын жертөленің температурасы, ауаның ылғалдылығы, ағаштың кеуектілігі. Сондықтан ыстық Андалусияда өндірілген испан брендиінің дәмі Ереванның салқын жерасты қоймаларында жетілдірілген армян брендиіне ұқсамайды.
Испан брендиі: тәтті дәм мен қанық құрылым
Испания – әлемдегі ең ірі бренди өндірушілерінің бірі. Ең танымал үлгілер Херес-де-ла-Фронтера аймағында шығарылады. Осы өңірде «солера» деп аталатын жетілдіру әдісі кеңінен қолданылады. Бұл – әртүрлі жастағы сусындарды бірнеше қатарға орналастырылған бөшкелерде біртіндеп араластыру жүйесі. Дәл осы солера әдісі испан брендиіне ерекше жұмсақтық пен күрделі дәм береді.
Испан стилінің негізгі ерекшеліктері:
- айқын тәттілік пен ваниль реңктері;
- кәріптас түстес жарқылы бар қанық қара-қоңыр түс;
- кептірілген жемістердің, жаңғақтардың, кейде шоколадтың хош иісі;
- ауызда сезілетін қою әрі майлы құрылым.
Испан брендиін хош иісі толық ашылуы үшін бөлме температурасында кең снифтер бокалында ұсыну қалыптасқан. Ол қара шоколадпен және ұзақ уақыт жетілдірілген ірімшіктермен тамаша үйлеседі.
Грек брендиі: шайыр, дәмдеуіштер және Самос аралы
Грекияның бренди өндіру дәстүрі әлемдегі ең танымал грек күшті алкогольді сусындарының бірі саналатын Metaxa брендімен тығыз байланысты. Дегенмен техникалық тұрғыдан Metaxa – араластырылған спиртті сусын. Оның құрамына Самос аралында өндірілген мускат шарабы мен раушан дистилляты қосылады. Бұл өнімді өз санатында ерекше етеді.
Қоспасыз классикалық грек брендиі француз еменінен жасалған бөшкелерде жетілдіріледі. Грекияның климаты – ыстық жаз бен жұмсақ қыс – сұйықтықтың ағашпен әрекеттесуін жылдамдатады. Сондықтан салыстырмалы түрде жас грек брендилерінің өзінде ағаш пен дәмдеуіштердің айқын реңктері байқалады.
Грек стилінің испан стилінен айырмашылықтары:
- тәттілігі азырақ, дәмі құрғақтау;
- шайыр мен шөптердің айқын реңктері;
- дәмнің соңында сезілетін жеңіл ащылық;
- испан брендиіндегі «мармеладқа» ұқсас реңктердің орнына балғын жеміс хош иістерінің басым болуы.
Гректер брендиге жиі мұз қосып ішеді немесе оны сумен араластырады. Бұл сусынды құрметтемеу емес, жергілікті тұтыну мәдениетінің бір бөлігі болып саналады.
Армян брендиі: тереңдік, ұстамдылық және жас
Арменияда бренди өндіру дәстүрі XIX ғасырдың соңынан бастап ресми түрде құжатталған. Алғашқы зауытты 1877 жылы Ереванда Нерсес Таиров құрған. Черчилль дәл армян брендиін өзінің сүйікті сусыны деп атап, жыл сайын жүздеген бөтелке Ararat тапсырыс берген.
Армян брендиінің негізін жергілікті жүзім сорттары құрайды: Воскеат, Кангун және Гарандмак. Олар теңіз деңгейінен 800–1400 метр биіктікте өседі. Мұндағы күндізгі және түнгі температура айырмашылығы жүзімге ерекше хош иістік әлеует береді. Сусын Кавказ еменінен жасалған бөшкелерде жетілдіріледі. Бұл ағаш француз еменіне қарағанда тығыздау және сусынға мүлде басқа заттар бөледі.
Армян стилінің ерекшеліктері:
- шамадан тыс тәттілігі жоқ, салмақты әрі ұстамды сипат;
- кептірілген гүлдердің, Кавказ шөптерінің және ванилиннің хош иістері;
- бір жұтымнан кейін ұзақ сақталатын жылылық сезімі;
- сусын құрылымымен үйлесімді астасқан нәзік емен ащылығы.
Армян брендиі көбіне жұлдыздар саны немесе жетілдіру жылдары бойынша жіктеледі: үш жылдық кәдімгі брендиден 20 жылдық коллекциялық үлгілерге дейін. Сусын неғұрлым ұзақ жетілдірілсе, оның сипаты соғұрлым күрделі, терең әрі бірден ашыла қоймайтын болады.
Үш стильді қалай салыстыруға болады және қайсысын таңдаған дұрыс?
Егер испан, грек және армян брендиі құйылған үш бокалды қатар қойсаңыз, олардың айырмашылығы тәжірибесі аз адамның өзіне байқалады. Испан брендиі алғашқы сәттен-ақ «сөйлей» бастайды: тәтті, жылы әрі жұмсақ әсер қалдырады. Грек брендиінің сипаты сәл кейінірек ашылып, дәмдеуіштер мен шайыр реңктері сезіледі. Армян брендиі бәрінен баяу ашылады, бірақ ең ұзақ әсер қалдырады.
| Стиль | Негізгі дәмі | Басты хош иісі | Ұсыну тәсілі |
|---|---|---|---|
| Испан | Тәтті, қою әрі қанық | Кептірілген жемістер, ваниль, жаңғақтар | Снифтер, бөлме температурасында |
| Грек | Құрғақ, дәмдеуішті | Шайыр, шөптер, балғын жемістер | Мұзбен немесе сумен |
| Армян | Ұстамды, терең | Кавказ шөптері, емен, ванилин | Снифтер, сәл жылытып |
Брендимен енді ғана танысып жүргендер үшін испан стилі – ең қолжетімді бастапқы таңдау. Күрделі әрі салмақты дәм іздейтін тәжірибелі бағалаушылар армян брендиіне жиірек қызығушылық танытады. Ал грек брендиінің өзіне тән орны бар – жеңіл, жазғы және Жерорта теңізіне тән сипатымен ерекшеленеді.
Бренди асығыстықты ұнатпайды: бұл жылдам тост үшін емес, асықпай өткізілетін кешке арналған сусын. Әр стильдің кем дегенде бір үлгісін байқап көрсеңіз, жүзім дистилляттарының әлемі алғаш ойлағаныңыздан әлдеқайда кең екенін түсінесіз.
