Владимир Ленин XX ғасырдағы ең танымал әрі ең даулы саяси қайраткерлердің бірі болып саналады. Оның идеялары, шешімдері мен қызметі әлем тарихының, саясаттың және қоғамдық үдерістердің дамуына зор ықпал етті. Владимир Ленин туралы қызықты деректер оның жеке тұлғасын ғана емес, өмір сүрген дәуірін де жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Оның тұлғасы төңірегінде тарихшылар, саясаттанушылар және зерттеушілер арасында әлі күнге дейін қызу пікірталастар жалғасып келеді. Сіз оның өмірбаянының көптеген беттері танымал дереккөздерде көрсетілгеннен әлдеқайда күрделі әрі қызықты екенін білмеуіңіз мүмкін.
- Лениннің шын есімі Владимир Ильич Ульянов болған. Ол Ленин деген бүркеншік атты саяси қызметінің бастапқы кезеңінде қолдана бастады. Бұл есімнің шығу тегі туралы бірнеше нұсқа бар. Ең кең таралған пікір оны Сібірдегі Лена өзенімен байланыстырады.
- Ленин 1870 жылғы 22 сәуірде қазіргі Ульяновск деп аталатын Симбирск қаласында дүниеге келген. Оның әкесі білім беру саласында қызмет атқарған және қоғамда жоғары мәртебеге ие болған. Отбасы білімді әрі ауқатты саналған. Балалары жақсы тәрбие мен сапалы білім алған.
- Лениннің өміріне үлкен әсер еткен оқиғалардың бірі оның ағасы Александрдың өлім жазасына кесілуі болды. Александр Ресей императорына қарсы ұйымдастырылған астыртын әрекетке қатысқаны үшін сотталған. Бұл оқиға болашақ революционерге қатты әсер етті. Көптеген зерттеушілер оны Лениннің саяси көзқарастарының радикалдануына ықпал еткен факторлардың бірі деп санайды.
- Жас кезінде Ленин құқық саласын оқыған. Ол заң факультетін сырттай аяқтап, заңгерлік қызметпен айналысу құқығын алған. Алайда оның заңгерлік тәжірибесі ұзаққа созылған жоқ. Саяси қызмет оған әлдеқайда қызығырақ көрінді.
- Ленин бірнеше шет тілін жақсы меңгерген. Ол неміс, француз және ағылшын тілдеріндегі әдебиеттерді оқи алған. Бұл оған еуропалық ойшылдардың еңбектерімен тікелей танысуға мүмкіндік берді. Білім алу оның өмірінде маңызды орын алған.
- Революциялық қызметіне байланысты Ленин билік тарапынан бірнеше рет қуғынға ұшырады. Ол тұтқындалып, жер аударылған кезеңдерді бастан өткерді. Өмірінің бір бөлігін полиция бақылауында өткізді. Соған қарамастан ол саяси белсенділігін тоқтатпады.
- Лениннің жер аударылған орындарының бірі Сібірдегі Шушенское ауылы болды. Ол XIX ғасырдың соңында бірнеше жылын дәл сол жерде өткізді. Осы кезеңде ол көп оқып, түрлі еңбектер жазды. Сондай-ақ сол жерде Надежда Крупскаяға үйленді.
- Жер аударудан кейін Ленин ұзақ уақыт шетелде өмір сүрді. Ол Швейцарияда, Германияда, Францияда және басқа да елдерде болған. Шетелде жүріп пікірлестерімен байланысын сақтап, партиялық басылымдармен жұмыс істеді. Оның көптеген еңбектері эмиграция кезінде жазылған.
- Ленин Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының большевиктер қанатының негізін қалаушылардың бірі болды. Большевиктер мен меньшевиктер арасындағы бөліну революциялық қозғалыс тарихындағы маңызды оқиғаға айналды. Кейін большевиктер дербес саяси күш ретінде қалыптасты. Дәл осы топ 1917 жылы билікке келді.
- Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ленин Ресейдің соғысқа қатысуына қарсы болды. Ол бұл қақтығысты ірі державалардың ықпал мен ресурстар үшін күресі деп бағалады. Оның ұстанымы қолдаушыларды да, қарсыластарды да тапты. Бұл көзқарас оның саяси бағдарламасының маңызды бөлігіне айналды.
- 1917 жылдың сәуірінде Ленин көпжылдық эмиграциядан кейін Ресейге оралды. Оның елге келуі сол кезеңдегі маңызды оқиғалардың бірі болды. Көп ұзамай ол саяси өзгерістер бағдарламасын жариялады. Бұл бағдарлама большевиктер арасында кең қолдау тапты.
- Ленин 1917 жылғы Қазан төңкерісінде шешуші рөл атқарды. Большевиктер билікке келгеннен кейін ол жаңа үкіметтің басшысы болды. Оның шешімдері кеңестік мемлекеттің саяси жүйесінің қалыптасуына әсер етті. Бұл кезең әлем тарихындағы бетбұрыс сәттердің бірі саналады.
- 1918 жылы Ленинге қастандық жасалды. Ол жарақат алғанымен аман қалды. Бұл оқиғаның салдары көптеген жылдар бойы дәрігерлер мен тарихшылар тарапынан зерттелді. Кейбір зерттеушілер жарақаттар оның кейінгі денсаулығына әсер еткен деп есептейді.
- Ленин өмірінде көптеген мақалалар, кітапшалар және кітаптар жазды. Оның еңбектері саясатқа, экономикаға, революциялық күреске және қоғамдық дамуға арналды. Бұл шығармалардың көбі әлемнің түрлі тілдеріне аударылды. Олар кейінгі маркстік-лениндік идеологияның қалыптасуына негіз болды.
- 1922 жылы Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы құрылды. Ленин осы мемлекеттің қалыптасу үдерісіне белсенді қатысты. Жаңа мемлекет бірнеше кеңестік республиканы біріктірді. Оның өмір сүруі шамамен жетпіс жылға созылды.
- Лениннің өмірінің соңғы жылдары денсаулық мәселелерімен байланысты болды. Ол бірнеше рет инсульт алған. Соның салдарынан оның мемлекеттік басқаруға қатысуы біртіндеп азайды. Саяси ықпал басқа жетекшілерге өте бастады.
- Ленин 1924 жылғы 21 қаңтарда 53 жасында қайтыс болды. Оның қазасы ел ішінде де, шетелде де үлкен резонанс тудырды. Осыдан кейін оның тұлғасына табыну үдерісі басталды. Оның есімі насихат құралдарында кеңінен қолданылды.
- Ленин қайтыс болғаннан кейін оның денесі бальзамдалды. Ол үшін Мәскеуде арнайы мавзолей салынды. Бұл мавзолей кеңестік дәуірдің ең танымал нысандарының біріне айналды. Оны миллиондаған адам барып көрді.
- XX ғасырда Лениннің құрметіне қалаларға, көшелерге, кәсіпорындарға және оқу орындарына атаулар берілді. Оның ескерткіштері әлемнің көптеген елдерінде орнатылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін бұл мұраға деген көзқарас өзгере бастады. Әртүрлі мемлекеттерде бұл үдеріс әртүрлі сипатта өтті.
- Лениннің тұлғасы бүгінгі күнге дейін ғылыми зерттеулер мен қоғамдық пікірталастардың нысаны болып қала береді. Кейбіреулер оны көрнекті революционер және саяси теоретик ретінде бағалайды. Басқалары оның қызметінің даулы салдарларына назар аударады. Сондықтан оның өмірбаянына деген қызығушылық әлі де сақталып отыр.
Владимир Ленин туралы таңғаларлық деректер оның өмір жолы өткен ғасырдың ең маңызды оқиғаларымен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Оның қызметі әлемнің саяси картасына әсер етіп, көптеген мемлекеттердің тарихында айқын із қалдырды. Владимир Ленин туралы қызықты деректер сол дәуірдегі күрделі үдерістерді тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Сіз оның тұлғасы төңірегіндегі пікірталастар қайтыс болғаннан кейін де ондаған жылдар бойы жалғасып келе жатқанын білмеуіңіз мүмкін.
