Флоренция — әрбір көшесі Қайта өрлеу дәуірінің тарихын баяндайтын, ал әрбір бұрышы адамзат өркениетінің данышпандары жасаған жауһарларды сақтаған қала. Сіз бұл халқы жарты миллионнан аспайтын шағын италиялық қаланың көптеген еуропалық астаналарды қоса алғанда, олардан да көп өнер шедеврін дүниеге әкелгенін біле бермеуіңіз мүмкін. Флоренция туралы қызықты деректер сізге Медичилер қылыштың күшімен емес, ақша мен өнердің ықпалымен билік етіп, қаланы суретшілер мен ойшылдар үшін нағыз жұмаққа айналдырған Қайта өрлеу дәуірінің бесігін ашады. Осы италиялық інжу-маржан туралы қызықты деректер дәл осы жерде әлемді мәңгілікке өзгерткен идеялардың неге пайда болғанын түсінуге көмектеседі.
- Флоренция әлемде алғаш болып заманауи банк жүйесі қалыптасқан қала болды, бұл Медичи әулетінің арқасында жүзеге асты, олар он бесінші ғасырдың өзінде бүкіл Еуропа бойынша банктік бөлімшелер желісін құрды. Медичилер бухгалтериядағы қосарланған жазу жүйесін ойлап тауып, қаржылық операцияларды дәл бақылауға мүмкіндік берді және бұл қазіргі есеп жүргізудің негізіне айналды. Дәл Медичилердің қаржылық қуатының арқасында қалада шеберлер шектеусіз тапсырыстар алып, өнер орталығына айналды.
- Микеланджело жасаған Давид мүсіні бастапқыда музейде емес, Синьория алаңында орнатылған және Флоренцияның тиранияға қарсы республикалық еркіндігінің символы саналған. Түпнұсқа басқа шеберлер жарықтар мен ақауларға байланысты жарамсыз деп санаған біртұтас мәрмәр блоктан қашалған. Бүгінде түпнұсқа Академия галереясында сақталып, алаңда оның дәл көшірмесі орнатылған және ол жыл сайын миллиондаған туристі тартады.
- Флоренциядағы Санта-Мария-дель-Фьоре соборы әлемдегі ең ірі кірпіш күмбезге ие, оны Филиппо Брунеллески жобалап, ормансыз салу үшін бірегей құрылыс технологиясын ойлап тапқан. Брунеллески өз әдісін құпия сақтап, тіпті еліктеушілерден қорғану үшін өзі ойлап тапқан арнайы кірпішті қолданған. Күмбездің құрылысы он алты жылға созылып, Қайта өрлеу дәуіріндегі инженерлік данышпандықтың символына айналды.
- Флоренцияда 1221 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан әлемдегі ең көне дәріхана — Фармация ди Санта-Мария-Новелла орналасқан, ол бастапқыда доминикандық монастырьға тиесілі болған. Монахтар монастырь бағында өсірілген дәрілік өсімдіктерден хош иістер, дәрілер мен косметикалық құралдар дайындаған. Қазіргі таңда бұл дәріханада Орта ғасырларда қолданылған рецепттер, соның ішінде Венгрия патшайымының әйгілі суы да сатылуда.
- Палаццо Веккьо сыртқы жаулардан емес, ішкі тәртіпсіздіктерден қорғану үшін қалың қабырғалары мен биіктігі тоқсан бес метрлік мұнарасы бар бекініс ретінде жобаланған. Сарайдың жерастында билеушілер көтерілістер кезінде қашу үшін пайдаланған құпия өткелдер бар, олардың кейбірі тек жиырмасыншы ғасырда ғана табылған. Ең танымал жасырын жол Козимо I Медичидің кабинетiн Палаццо Питтимен ұзындығы бір километр болатын Вазари дәлізі арқылы байланыстырады.
- Уффици галереясы 1581 жылы Медичи әулетінің көркем қазыналарын сақтау үшін жеке коллекция ретінде құрылған әлемдегі ең көне музейлердің бірі болып саналады. Ғимарат бастапқыда мемлекеттік мекемелерді орналастыруға арналған, сондықтан уффици атауы италиялық тілде кеңселер дегенді білдіреді. Тек 1765 жылы Медичи әулетінің соңғы өкілі коллекцияны Флоренциядан ешқашан шығармау шартымен қалаға мұра етіп қалдырған соң, ол көпшілікке ашылды.
- Понте-Веккьо көпірі Флоренциядағы Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған жалғыз көпір болып табылады, себебі немістерге оның тарихи құндылығына байланысты Гитлердің өзі оны қиратпау жөнінде бұйрық берген. Көпірде он алтыншы ғасырдан бері жұмыс істеп келе жатқан зергерлік шеберханалар орналасқан, оларды герцог Фердинандо I Медичи Синьория алаңынан көшірген. Алғашында көпірде қасапшылар мен балық сатушылардың дүкендері болған, бірақ жағымсыз иіс салдарынан олар қуылған.
- Флоренция 1865 жылдан 1871 жылға дейін, яғни алты жыл бойы Италияның астанасы болды, кейін үкімет Римді басып алған соң сол қалаға көшті. Осы қысқа мерзім ішінде қала ауқымды урбанистік қайта құрудан өтіп, ортағасырлық қабырғалар бұзылып, жаңа бульварлар салынды. Дәл сол кезде он төртінші ғасырдан бері өмір сүрген ескі еврей геттосының орнында Пьяцца делла Республика алаңы пайда болды.
- Флоренцияда 1250 жылы жетімдер үйі жанынан құрылған, әлемдегі ең көне парфюмерия өндіретін дәріханалардың бірі — Фармация дельи Инноченти орналасқан. Бұл мекемедегі монах әйелдер қайырымдылық қызметін қаржыландыру үшін жергілікті гүлдер мен шөптерден хош иістер дайындаған. Бүгінде дәріхана ортағасырлық рецепттер бойынша, соның ішінде Флоренциялық лалагүл атты әйгілі иісті өндіруді жалғастыруда.
- Джованни Челлини жасаған Медузаның басын ұстаған Персей мүсіні ерекше жағдайда құйылған, себебі шебер қола құю үшін қаладағы барлық қолжетімді қоңырауларды, соның ішінде шіркеу қоңырауларын пайдаланған. Құю кезінде апат болып, балқытылған қола қажетті температураны жоғалта жаздаған, сол сәтте Челлини пешке шеберханадағы барлық ағаш жиһазды тастауды бұйырған. Нәтижесінде бүгін Синьория алаңындағы Лоджия деи Ланци ғимаратын көркемдеп тұрған жауһар туынды дүниеге келді.
- Флоренция опера өнерінің отаны болып саналады, себебі дәл осы жерде 1598 жылы Якопо Пери жазған тарихтағы алғашқы опера Дафна қойылды. Қойылым Корси сарайында, көне грек театрын қайта жандандыруды мақсат еткен Флоренциялық камерата деп аталатын зияткерлер тобының қолдауымен өтті. Дафна операсының партитурасы сақталмаса да, дәл осы қойылым опера жанрының дүниеге келуі ретінде танылады.
- Флоренцияда қолмен қағаз жасау дәстүрі алты жүз жылдан астам уақыт бойы сақталып, ұрпақтан ұрпаққа беріліп келеді. Шеберлер қағаз массасын бамбук торларынан өткізу және мәрмәр плиталарда кептіру сияқты көне әдістерді қолданады. Пьян-ди-Рипо маңында орналасқан Маньани қағаз фабрикасы Ватикан мен еуропалық король әулеттеріне арналған қағаз өндіреді.
- Банкир Лука Питтиге арнап салынған Палаццо Питти соншалықты ауқымды болғандықтан, қаржылық қиындықтарға байланысты тапсырыс берушінің көзі тірісінде толық аяқталмаған. Кейінірек сарайды Медичи әулеті сатып алып, қазіргі көлеміне дейін кеңейтіп, Флоренциядағы ең ірі резиденцияға айналдырды. Бүгінде бұл сарайда бірнеше музей, соның ішінде Рафаэль, Тициан және Рубенс шығармалары сақталған Палатина галереясы орналасқан.
- Флоренция әлемде тек бір ғана суретшіге арналған музейі бар жалғыз қала болып саналады, бұл Леонардо да Винчи музейі, онда оның түпнұсқа сызбалары бойынша жасалған өнертабыстарының көшірмелері қойылған. Музейде Леонардо он бесінші ғасырда ойлап тапқан танк, тікұшақ және сүңгуір қайықтың жұмыс істейтін үлгілерін көруге болады. Бұл өнертабыстар шебердің өз заманынан бірнеше ғасыр озып кеткен данышпандығын дәлелдейді.
- Флоренцияда 1545 жылы Козимо I Медичидің бұйрығымен дәрілік өсімдіктерді зерттеу үшін құрылған әлемдегі ең көне ботаникалық бақ — Орто Ботанико орналасқан. Бақ бастапқыда Ғаламды бейнелейтін шеңбер түрінде салынып, төрт стихияға сәйкес төрт секторға бөлінген. Қазіргі таңда бақта алты мыңнан астам өсімдік түрі өседі, олардың ішінде Медичилер заманында әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген сирек үлгілер де бар.
- Флоренциялық бифсте алла Фьорентина стейкін дайындау тәсілі оны отынмен қыздырылған отта аль сангве, яғни іші қанды күйде қуыруды көздейді және бұл дәстүрлі әдіс болып саналады. Бұл стейк әрдайым өзінің жұмсақтығы мен дәмімен танымал Кьянина атты жергілікті ірі қара тұқымынан дайындалады. Нағыз флоренциялық стейк кемінде бір килограмм салмақ тартуы және екі адамға арналып, тұз бен зәйтүн майымен, ешқандай соуссыз берілуі тиіс.
- Флоренцияда Орта ғасырлардан бері сақталып келе жатқан былғары бұйымдар жасау дәстүрі бар, сол кезде қала былғары өңдеу өнерінің орталығы болған. Шеберлер тек табиғи материалдарды және заманауи химиялық қоспаларды қолданбай, қол еңбегін пайдаланады. Ең танымал шеберханалар Виа дель Корсо көшесінде орналасқан, олардың кейбірі екі жүз жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеп келеді.
- Флоренция италиялық тілдің туған жері болып саналады, себебі Данте Алигьери флоренциялық диалектте жазған шығармалары қазіргі әдеби италиялық тілдің негізіне айналды. Дантеге дейін италиялық тіл тек аймақтық диалектілер түрінде болған, ал оның Құдіретті комедиясы оларды біртұтас әдеби тілге біріктірді. Бүгінде Флоренцияда италиялық тілдің тазалығын қадағалайтын Крузка академиясы орналасқан.
- Флоренцияда әлемдегі ең көне ғылыми музей — Галилео музейі орналасқан, онда ұлы астрономның түпнұсқа құралдары, соның ішінде оның телескоптары сақталған. Экспонаттардың арасында 1737 жылы оның сүйектерін қайта жерлеу кезінде кесіп алынған Галилейдің саусағы да бар, ол арнайы қобдишада сақтаулы. Бұл музей 1930 жылы ғылым тарихына арналған әлемдегі алғашқы музейге айналды.
- Флоренция римдіктер салған және ғасырлар бойы қоймалар мен құпия өткелдер ретінде пайдаланылған жерасты туннельдері мен катакомбалардың бірегей жүйесіне ие. Кейбір туннельдер тек соңғы жылдары құрылыс жұмыстары кезінде табылып, этруск дәуіріне жататын артефактілерді қамтиды. Ең танымал жерасты өткелі саналатын Вазари дәлізі Палаццо Веккьоны Палаццо Питтимен байланыстырып, Понте-Веккьо көпірінің үстімен өтеді.
Флоренция өткен мен бүгін таңғаларлық үйлесім тапқан, шабыт сыйлайтын ерекше атмосферасы бар тірі музей болып қала береді. Осы италиялық қала туралы қызықты деректер шынайы байлықтың материалдық қазыналарда емес, ұрпақтан ұрпаққа берілетін рухани мұрада жатқанын дәлелдейді. Флоренция туралы қызықты деректер өнер мен мәдениеттің кез келген тарихи сынақтан өте алатын жойылмас құндылықтар екенін еске салады. Бұл қалаға қатысты әсерлі жаңалықтар адамзат данышпандығының бесігі саналатын осы мекеннің әр бұрышынан сұлулық пен тереңдік іздеуге саяхатшыларды алдағы уақытта да шабыттандыра бермек.
