Иллинойс — Чикагоның зәулім ғимараттары Мичиган көлі үстінен асқақтап көрінетін, ал шексіз жүгері алқаптары көкжиекке дейін созылып жатқан штат, мұнда қалалық қарқын мен ауыл шаруашылығына тән тыныштық ерекше контраст қалыптастырады. Сіз бұл америкалық жердің Майкл Джордан, Карл Саган және Барак Обама сияқты танымал тұлғалардың туған жері екенін, сондай-ақ әлемдегі алғашқы компьютерлік желі осы жерде пайда болғанын біле бермеуіңіз мүмкін. Иллинойс туралы қызықты деректер сізге заманауи зәулім ғимараттар архитектурасы қалыптасқан әрі әлемдегі алғашқы фастфуд мейрамханасы миллиондаған адамдардың тамақтану дағдысын өзгерткен аймақты ашып көрсетеді. Американың жүрегі саналатын бұл өңір туралы қызықты деректер Иллинойстың не себепті АҚШ-тың ең маңызды экономикалық және мәдени орталықтарының бірі болып қала беретінін түсінуге көмектеседі.
- Иллинойс АҚШ-та автокөлікте алкогольдік сусындарды тіпті жолаушыларға да тұтынуға заң жүзінде тыйым салынған жалғыз штат болып саналады, бұл оны жол қозғалысы ережелері тұрғысынан ең қатаң өңірлердің біріне айналдырады. Бұл заң 1990 жылы қабылданған және көлік қозғалыста тұрғанына немесе тұрақта тұрғанына қарамастан қолданылады. Аталған ережені бұзу мың долларға дейін айыппұл салуға және жүргізуші куәлігінен айырылуға әкелуі мүмкін.
- Чикаго қаласы 1885 жылы салынған, он қабатты және өз дәуірі үшін революциялық деп танылған Хаммерсмит-Коммершл-Бэнк ғимараты арқылы әлемдегі алғашқы зәулім ғимараттың отаны болды. Бұл құрылыс бүкіл әлемдегі заманауи қала құрылысының дамуына әсер еткен Чикаго сәулет мектебінің бастауына айналды. Ғимараттың түпнұсқасы 1930 жылы бұзылғанымен, оның мұрасы қаладағы көптеген заманауи зәулім үйлерде сақталып келеді.
- Иллинойс штатында Германтон қаласында орналасқан Вигли компаниясының әлемдегі ең ірі сағыз өндіретін зауыты бар, ол жыл сайын бір миллиардтан астам қаптама өнім шығарады. Бұл зауыт 1891 жылы құрылған және америкалық көңіл көтеру мен тұтыну индустриясының символына айналған. Дәл осы жерде тұтас ұрпақтардың дәмдік талғамын өзгерткен алғашқы жемісті сағыз ойлап табылды.
- Иллинойс АҚШ-та соя мен жүгері өндіру бойынша көш бастап, елдегі осы дақылдардың жалпы өнімінің жиырма пайыздан астамын береді. Штат аумағының сексен пайыздан астамын ауыл шаруашылығы жерлері алып жатыр, бұл оны Американың нағыз астық қоймасына айналдырады. Бұл дақылдар халықты азық-түлікпен қамтамасыз етіп қана қоймай, биоотын, биопластик және басқа да инновациялық өнімдердің негізі болып табылады.
- Урбана-Шампейн қаласындағы Иллинойс университеті 1969 жылы заманауи интернеттің бастамасы болған әлемдегі алғашқы компьютерлік желі ARPANET пайда болған орын ретінде тарихқа енді. Дәл осы жерде университеттер арасындағы алғашқы электрондық хат жіберіліп, цифрлық коммуникация дәуірі басталды. Бүгінде бұл оқу орны компьютерлік ғылымдар мен инженерия саласында әлемдік көшбасшылардың бірі болып қала береді.
- Чикаго өзендер жүйесі 1900 жылы жүзеге асырылған инженерлік жоба нәтижесінде өзен ағысы кері бағытта ағатын әлемдегі жалғыз жүйе болып саналады. Бұл жоба қаланың ағынды суларымен Мичиган көлінің ластануын болдырмау үшін жасалып, адамзаттың ең ірі гидротехникалық жетістіктерінің бірі ретінде танылады. Чикаго өзенінің кері ағымы ағынды сулардың көлге емес, Миссисипи өзені бағытына ағуына мүмкіндік береді.
- Иллинойс әлемдегі алғашқы фастфуд мейрамханасы саналатын Уайт Каслдың отаны болып табылады, ол 1921 жылы Канзас штатының Уичито қаласында ашылғанымен, қысқа уақыт ішінде бүкіл Иллинойс аумағына кеңінен таралды. Бұл мейрамхана жылдам қызмет көрсетуге, тағамды стандартты түрде дайындауға және қолжетімді бағаларға негізделген тұжырымдаманы енгізіп, жаһандық тамақтану мәдениетін түбегейлі өзгертті. Қазіргі таңда Иллинойс АҚШ-тағы фастфуд нарығының ең ірі орталықтарының бірі болып қала береді.
- Иллинойс штатындағы Морис қаласында Либби компаниясына тиесілі әлемдегі ең ірі шиналарды қайта өңдеу зауыты орналасқан, ол жыл сайын үш миллионнан астам пайдаланылған шинаны отын мен құрылыс материалдарына айналдырады. Бұл кәсіпорын атмосфераға зиянды шығарындыларсыз толық қайта өңдеуге мүмкіндік беретін инновациялық пиролиз технологиясын қолданады. Аталған жоба көптеген елдердегі ұқсас кәсіпорындар үшін үлгіге айналды.
- Иллинойс АҚШ-та заң жүзінде екі ресми астанасы бар жалғыз штат ретінде танылады, мұнда Спрингфилд әкімшілік астана, ал Чикаго экономикалық астана мәртебесіне ие. Бұл ерекше жағдай штаттың қосарлы табиғатын көрсетеді, яғни саяси орталық шағын қалада орналасқанымен, экономикалық күш ірі мегаполисте шоғырланған. Мұндай бөлініс орталықтандырылған билік пен өңірлік дербестіктің арасындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді.
- Чикагода бұрын Сирс-Тауэр деп аталған, биіктігі төрт жүз қырық үш метрге жететін Уиллис-Тауэр орналасқан, ол Дубай мен Шанхайдағы жаңа зәулім ғимараттар салынғанға дейін әлемдегі ең биік тұрғын ғимарат саналды. Бұл мұнара 1973 жылдан 1998 жылға дейін жиырма бес жыл бойы әлемдегі ең биік ғимарат мәртебесін сақтап, Чикаго сәулетінің батылдығының символына айналды. Оның бақылау алаңында қаланың үстіне төрт футқа шығып тұрған шыны балкон орнатылған.
- Иллинойс штатындағы Франкфорт қаласында орналасқан Киккоман компаниясының әлемдегі ең ірі соя соусы зауыты жыл сайын төрт миллион галлоннан астам өнім шығарады. Бұл зауыт дәстүрлі жапон ферментация әдісін америкалық ингредиенттермен үйлестіріп, бірегей өнім жасайды. АҚШ-та сатылатын соя соусының тоқсан пайыздан астамы дәл осы Иллинойста өндіріледі.
- Иллинойс штатындағы Бельвиль қаласында Фрито-Лей компаниясының әлемдегі ең ірі картоп өңдеу зауыты орналасқан, ол жылына бір миллион тоннадан астам картопты чипсы өнімдеріне айналдырады. Кәсіпорын дайын өнімде пайдалы заттардың барынша сақталуына мүмкіндік беретін инновациялық кептіру технологиясын қолданады. АҚШ-та тұтынылатын барлық чипсының отыз пайыздан астамы Иллинойста өндіріледі.
- Иллинойс АҚШ-та көлікті басқару кезінде ұялы телефонды тіпті дауысты байланыс режимінде қолдануға тыйым салынған жалғыз штат болып табылады. Бұл заң 2010 жылы қабылданып, елдегі электрондық құрылғыларды рөлде пайдалану мәселесін алғашқылардың бірі болып реттеді. Аталған ережені бұзу жеті жүз елу долларға дейін айыппұл салуға және жүргізуші тарихына қосымша айыптық ұпайлар жазылуына әкеледі.
- Чикагода әлемдегі ең ірі музей кешендерінің бірі саналатын Филд музейі орналасқан, оның қорында жиырма миллионнан астам артефакт пен экспонат, соның ішінде Сью есімді тираннозавр Рекстің ең толық қаңқасы бар. Бұл музей 1893 жылғы Дүниежүзілік көрмеден кейін құрылған және сол уақыттан бері антропология мен палеонтология саласындағы жетекші ғылыми орталықтардың біріне айналды. Жыл сайын музейге әлемнің түкпір-түкпірінен екі миллионнан астам турист келеді.
- Иллинойс АҚШ-та этанол өндірісі бойынша алдыңғы орында болып, жергілікті алқаптарда өсірілген жүгеріден елдегі биожанармайдың жиырма бес пайыздан астамын өндіреді. Штат аумағында елуге жуық этанол зауыты жұмыс істеп, мыңдаған адамды жұмыспен қамтып, елдің импорттық мұнай отынына тәуелділігін азайтады. Бұл сала фермерлерге жүгері өнімінен қосымша табыс табуға да мүмкіндік береді.
- Иллинойс штатындағы Хантерсвилль қаласында Марс компаниясының әлемдегі ең ірі шоколад зауыты орналасқан, ол жыл сайын жарты миллион тоннадан астам шоколад өнімін шығарады. Кәсіпорын ерекше құрылым мен дәм қалыптастыратын инновациялық темперлеу технологиясын қолданады. АҚШ-та тұтынылатын барлық шоколад батондарының қырық пайыздан астамы дәл осы Иллинойста өндіріледі.
- Иллинойс АҚШ-та азаматтардың тұрғын үй көлеміне қарамастан кез келген мөлшерде үй жануарларын ұстау құқығы заң жүзінде танылған жалғыз штат болып табылады. Бұл заң 1970 жылы қабылданып, жануар иелерін тұрғын үй иелері тарапынан болатын кемсітушіліктен қорғауға бағытталған. Алайда бұл ереже жабайы жыртқыштар немесе улы жыландар сияқты қауіпті жануарларға қатысты шектеулерді қамтиды.
- Чикагода жыл сайын сексен миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсететін, жолаушылар саны бойынша әлемдегі ең ірі әуежай саналатын О’Хара әуежайы орналасқан. Бұл әуежайда сегіз ұшу-қону жолағы бар, бұл көрсеткіш бойынша ол әлемдегі ең ірілердің қатарына жатады. О’Хара сондай-ақ Юнайтед Эйрлайнз және Американ Эйрлайнз әуе компанияларының негізгі хабтарының бірі болып табылады.
- Иллинойс штатындағы Болдуин қаласында Анхойзер-Буш компаниясының әлемдегі ең ірі сыра өндіретін зауыты орналасқан, ол жыл сайын он миллион баррельден астам сыра шығарады. Бұл зауыт ерекше дәм мен хош иіс қалыптастыратын бірегей ферментация технологиясын қолданады. АҚШ-та тұтынылатын сыра өнімдерінің отыз пайыздан астамы Иллинойста өндіріледі.
- Иллинойс штатындағы Галена қаласында Дариголд компаниясына тиесілі әлемдегі ең ірі сүт өңдеу зауыты орналасқан, ол тәулігіне бір миллион галлоннан астам сүт өңдейді. Кәсіпорын ерекше қасиеттері бар сүт өнімдерін жасауға мүмкіндік беретін инновациялық ультрафильтрация технологиясын қолданады. АҚШ-та тұтынылатын сүт өнімдерінің жиырма пайыздан астамы Иллинойста өндіріледі.
Иллинойс инновациялар мен дәстүрлер қатар дамып, ауылдық кеңістіктер қалалық ырғақпен үйлесім тапқан штат ретінде қала береді. Бұл америкалық жер туралы қызықты деректер елдің шынайы күші тек экономикалық қуатында ғана емес, прогресті табиғатқа және адам қадір-қасиетіне деген құрметпен ұштастыра білуінде екенін көрсетеді. Иллинойс туралы қызықты деректер әр өңірдің ұлттық болмысты қалыптастыратын және жаңа жетістіктерге шабыт беретін өзіндік бірегей тарихы бар екенін еске салады. Бұл штатқа қатысты тың жаңалықтар мен ашылулар болашақта да зерттеушілер мен саяхатшыларды ұлы Американың әр бұрышынан тереңдік пен алуан түрлілік іздеуге ынталандыра бермек.
