Кәдімгі сары түсті қағазға оралған киви жемісінің астында күнделікті қуат көзіне айналатын витаминдер мен антиоксиданттар қазынасы жасырылған. Бұл жеміс Новозеландиямен байланысты болса да шынында Қытайда пайда болып және жиырма ғасырда ғана дүние жүзіне танымал болған. Сіз білмей қалған боларсыз киви ботаникалық тұрғыдан алғанда жеміс емес жеміс тәрізді жидекке жатады және жиналғаннан кейін де пісіп жетіледі. Таңғажайып деректер бұл жасыл түсті керемет жеміс туралы әрбір ерекшелігі ғылыми негізге ие екенін көрсетеді. Ғажайып деректер киви туралы сізді бұл қолжетімді жемісті денсаулық сақтаудың тиімді құралы ретінде қайта бағалауға итермелейді.
- Киви бастапқыда қытай қарақаты деп аталып Оңтүстік-Батыс Қытайда екі мың жыл бұрын дәрілік өсімдік ретінде өсірілген. Жиырма ғасырдың басында ғана бұл жеміс Жаңа Зеландияға таралып жергілікті шаруашылықтар оны өнеркәсіптік түрде өсіре бастады және ұлттық құс кивиге ұқсастығына байланысты атауын алды. Жаңа Зеландиялықтар кивиді экзотикалық дивижинадан дүниежүзілік коммерциялық өнімге айналдырды бүгінде оны әлемнің көптеген елдерінде өсіреді.
- Ботаникалық тұрғыдан киви жидекке жатады себебі ол гүлдің бір тұқымынан пайда болып ішінде тұқымдары орналасқан. Киви жемістері тоғыз метрге дейін ұзаратын ағаш тәрізді шырмауықта өседі және жеміс беру кезінде арнайы тіреуіштерді қажет етеді. Қызығушылық тудыратын жағдай киви екі үйлі өсімдік болып еркек және аналық өсімдіктердің бірге өсуі тозаңдану үшін қажет.
- Кивиде апельсиннен екі есе көп С дәрумені бар бұл оны дәрумендердің ең концентрлі табиғи көздерінің біріне айналдырады. Орташа көлемді бір киви адамның тәуліктік С дәруменіне деген қажеттілігін толығымен қамтамасыз етеді бұл иммунитетке тері денсаулығына және темірді сіңіруге қажет. Сонымен қатар киви Е К В тобындағы дәрумендерді және калий магний мыс сияқты минералдарды қамтиды бұл оны табиғи поливитаминді қоспаға айналдырады.
- Киви етті жұмсартудың табиғи қасиетіне ие себебі онда белокты ыдырататын актинидин ферменті бар. Дәл сондықтан кивині ерекше қатты ет сорттарына арналған маринадтарға табиғи жұмсартқыш ретінде қосады. Дегенмен абай болу керек өйткені кивиді шамадан тыс қолдану белокты тым күшті ыдыратып етті бүлгін массаға айналдыруы мүмкін.
- Кивидің жүзден астам түрі бар оның ішінде сары жұмсақ түрі және тегіс қабығы бар алтын киви әдеттегі жасыл түрінен тәттірек. Алтын киви аздап қышқылды маракуя мен мангоны еске салатын тропиктік дәмге ие және жасыл кивиге аллергиясы бар адамдар үшін қауіпсіз. Тағы да экзотикалық түрі виноград шамасындағы мини-киви оны қабығымен бірге жеуге болады және гурман арасында күннен күнге танымалдық табуда.
- Киви ұйқы сапасын жақсартады себебі онда серотонин мен циркадиялық ритмді реттейтін лютеолин антиоксиданты көп мөлшерде бар. Жаңа Зеландия ғалымдарының зерттеулері көрсеткендей ұйықтағанға дейін бір сағат бұрын екі киви жеу ұйқыға түсу уақытын қысқартып терең ұйқының ұзақтығын арттырады. Бұл әсер әсіресе ұйқысызданумен ауыратын немесе стресске байланысты ұйқы бұзылыстары бар адамдарда айқын байқалады.
- Киви қабығында жұмсақ бөлігінен үш есе көп антиоксиданттар бар және оны мұқият жуғаннан кейін қауіпсіз жеуге болады. Көптеген адамдар қабықтың жүнсіз текстурасына байланысты оны жеуден қорқады бірақ ол асқазан-ішек жүйесінің денсаулығына пайдалы қосымша талшықтарды қамтиды. Қабықтың текстурасы ұнамайтындар үшін түкті емес тегіс қабығы бар алтын кивиді сынап көруге болады ол қабығымен бірге тіпті тәттірек болады.
- Киви адам денесіне белокты сіңіруге көмектесетін актинидин ферменті бар сирек өнімдердің бірі. Бұл қасиет кивиді ақуызды тағамнан кейін тамаша десертке айналдырады себебі ол ас қорытуды жақсартып асқазанда ауырлық сезімін болдырмайды. Диетологтар ерекше ет тағамдарынан кейін ас қорыту процесін жақсарту үшін киви жеуді ұсынады.
- Кивиді пісіру үшін оны қағаз қапшыққа алма немесе бананмен бірге салу жеткілікті себебі бұл жемістер этилен газын бөліп шығарады бұл пісу процесін жылдамдатады. Жасыл қатты киви бөлме температурасында тек екі-үш күн ішінде толық пісіп жетіледі. Киви саусақпен басқанда жұмсақ болса бірақ шіріп кетпеген болса ол дәмі мен пайдалы заттарының ең жоғары концентрациясына жеткен.
- Киви Халықаралық ғарыш станциясының ғарышкерлерінің тамақтану рационына қосылған себебі оның жоғары қоректілігі мен арнайы жағдайсыз ұзақ сақталу қабілеті бар. Ғарышкерлер кивиді тек дәрумендік құрамы ғана емес сонымен қатар серотонин мөлшері арқасында көңіл күйін көтеру қасиетіне бағалайды бұл ұзақ ғарыш сапарлары кезінде ерекше маңызды. Бұл жеміс жердегі табиғат пен ғарыш технологиялары арасындағы байланыстың белгісіне айналды.
- Қытайда киви денсаулық пен ұзақ өмірдің белгісі деп есептеледі және мерекелерде әсіресе Жаңа жылда сыйлық ретінде беріледі. Қытай халықтық медицинасына сәйкес киви организмді уландырғыш заттардан тазартып иммундық жүйені нығайтып Ци энергиясын тепе-теңдікке келтіреді. Сонымен қатар киви жеу терінің жастығын сақтап ерте қартайуды болдыратынына сеніледі себебі онда антиоксиданттар көп.
- Кивидің гликемиялық индексі төмен сондықтан қант диабеті бар адамдар үшін шамалы мөлшерде пайдалы. Бұл жеміс қандағы қант деңгейін тұрақтандырады себебі талшық пен табиғи қанттардың баяу сіңірілуі арқасында. Зерттеулер көрсеткендей кивиді регулярлы тұтыну инсулинге сезімділікті арттыруға көмектеседі бұл диабет алдындағы жағдайдағы адамдар үшін маңызды.
- Әлемдегі ең ірі киви өндірушісі Қытай әр жылы дүниежүзілік өндірістің елу пайызынан астамын шығарады. Италия Жаңа Зеландия және Чили басқа негізгі экспорттаушылар болып табылады олар Солтүстік және Оңтүстік жарты шардағы әртүрлі жинау маусымдары арқасында жыл бойы нарыққа ұсына алады. Қазақстан да Қызылорда мен Оңтүстік Қазақстан облыстарында климат жағдайы қолайлы болғандықтан киви өсіруді дамытуда.
- Киви актинидин ферментін қамтиды бұл кейбір адамдарда аллергиялық реакция туғызуы мүмкін әсіресе латекске аллергиясы бар адамдарда. Бұл құбылыс латекс-жеміс синдромы деп аталады және латексте мен кейбір тропиктік жемістерде бар ақуыздардың ұқсастығына байланысты. Мұндай аллергиясы бар адамдар кивиден бас тартуы немесе дәрігермен кеңесуі керек.
- Кивиді сақтау үшін ол жұмсарғанша бөлме температурасында ұстау керек содан кейін тоңазытқышқа апарып онда екі аптаға дейін сақтауға болады. Кивиді картоп пияз немесе сарымсақпен бірге сақтауға болмайды себебі бұл көкөністер жемістердің бұзылуын тездететін газдар бөледі. Тоңазытылған киви пайдалы қасиеттерінің көпшілігін сақтап смузи немесе десерттер дайындауға қолданылады.
- Киви темірді сіңіруге көмектеседі себебі онда С дәрумені көп мөлшерде бар бұл гемоглобин деңгейі төмен адамдар үшін өте маңызды. Кивиді шпинат немесе бұршақ сияқты өсімдік тектес темірі бар өнімдермен бірге тұтыну бұл микроэлементті сіңіру тиімділігін едәуір арттырады. Бұл қасиет кивиді темір жетіспеушілігімен жиі кездесетін вегетарианцер мен вегандар үшін ерекше пайдалы етеді.
- Жаңа Зеландия мәдениетінде киви ұлттық белгіге айналды және елдің табиғи тазалығы мен өзгешелігін бейнелейтін туризм мен экспорт жарнамасында жиі қолданылады. Дәл сондықтан Жаңа Зеландия долларын кейде ресми емес түрде киви деп атайды ал жергіліктілерді кивис деп атайды бұл киви мен ұлттық бірлік арасындағы терең байланысты көрсетеді. Қызығушылық тудыратын жағдай киви жемісіне атау берген шын киви құсы Жаңа Зеландияның символы болып саналады және популяциясы азаюына байланысты Қызыл кітапқа енгізілген.
- Киви холестеринді реттеуге және жүрек-қан тамырлары денсаулығын қолдауға көмектесетін инозит затын қамтиды. Кивиді регулярлы тұтыну жүрек ауруларының қаупін төмендетеді себебі антиоксиданттар талшықтар мен калий қан қысымын қалыптастырады. Зерттеулер көрсеткендей күніне екі киви жеу төрт апта ішінде қанның триглицерид деңгейін он сегіз пайызға дейін төмендетеді.
- Кивиді желатиннің табиғи алмауышы ретінде желе дайындауға қолдануға болады себебі актинидин ферменті суықтаған кезде сұйықтықты қоюландырады. Дегенмен кивиді сүт өнімдеріне негізделген десерттерге қоспау керек себебі сол фермент сүтті ұйытып дайын өнімнің текстурасын бүлдіруі мүмкін. Кивімен желе дайындау үшін негіз ретінде жеміс шырындарын немесе суды қолданған жөн.
- Ең тәтті киви әдетте симметриялы пішінге ие өңделген жерлері мен қара дақтары жоқ ал қабығы саусақпен басқанда жұмсақ бірақ шіріп кетпеген болуы керек. Піскен кивидің иісі тәтті және сәл тропиктік болуы керек қышқыл немесе шіріген ноталар болмауы керек себебі бұл бұзылу процесінің басталғанын көрсетеді. Киви таңдағанда сәл қатты жемістерді үйде пісіруге болатынын есте ұстаған жөн ал шіріп кеткендері дәмі мен пайдалы қасиеттерін тез жоғалтады.
- Кивиде алмадан көбірек талшық бар бұл оны асқазан-ішек жүйесінің денсаулығын қолдау және іш қатуды болдырмау үшін тамаша құралға айналдырады. Кивиді регулярлы тұтыну ішектің қалыпты жұмысына көмектеседі себебі ерігіш және ерімейтін талшықтардың үйлесімділігі дені сау нәжіс массасының қалыптасуына ықпал етеді. Зерттеулер көрсеткендей күніне екі киви жеу іркілген ішек синдромы бар адамдарда нәжіс реттілігін едәуір жақсартады.
- Косметологияда киви экстракттары теріге күтім жасайтын құралдарды шығару үшін қолданылады себебі ондағы С дәрумені мен антиоксиданттар еркін радикалдармен күреседі. Киви етінен жасалған маскалар пигментті дақтарды ашып тері түсін біркелкілейді және сәулелендіреді. Сонымен қатар киви ферменттері терінің өлі жасушаларын жұмсарақ түрде тазалап оны тегіс және сергек етеді.
Бұл ғажайып деректер кәдімгі кивидің пайдалы қасиеттері мен ерекше сипаттамаларының байлығын тек жартылай ашады бұл жеміс әрбір заманауи адамның тамақтану режимінде орын алуға лайық. Әрбір киви жемісі табиғаттың адамның өмірлік күшін қолдау үшін берген шоғырланған энергия мен денсаулық көзі болып табылады. Біз сенеміз бұл таңғажайып деректер сізді бұл тамаша жемісті күнделікті тамағыңызға енгізіп оның барлық пайдалы қасиеттерін өз тәжірибеңізде сезінуге итермелейді.
