Беллуно — бұл көптеген қызықты тарихтар мен бірегей ерекшеліктерді жасыратын итальян Альптерінің нағыз інжу-маржаны. Венето өңіріндегі бұл қала керемет тау шыңдарының арасындағы орналасуы және бай мәдени мұрасымен таңдандырады. Мұнда альп дәстүрлері венециан сәнімен үйлесіп, бірегей атмосфера жасайды. Көрнекті тұлғалардың отаны болған және ежелгі құпияларды сақтайтын қала туралы керемет фактілерді білуге дайын болыңыз. Бұл қызықты фактілер сізге Беллуноны күтпеген жағынан ашады.
- Беллуно ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген Доломит Альптерімен қоршалған аңғарда теңіз деңгейінен 389 метр биіктікте орналасқан. Қала көркем пейзаж жасайтын екі тау өзенінің — Пьяве мен Ардоның қосылысында орналасқан. Беллуноның географиялық орналасуы оны Доломиттердің ең әдемі тау маршруттарын зерттеу үшін тамаша бастапқы нүкте етеді. Қала орталығынан атақты Монте-Серва тауын қоса, тау шыңдарына керемет панорамалық көріністер ашылады.
- Беллуно қаласының атауы «жарқын қала» немесе «күшті бекініс» дегенді білдіретін кельт тіліндегі «belo-dunum» сөзінен шыққан. Бұл әлі кельт тайпалары кезінде болған қоныстың ежелгі тарихын куәландырады. Беллуно туралы алғашқы жазба ескерткіштер қала Беллунум деп аталған рим кезеңіне жатады. Ғасырлар бойы атау шамалы өзгерістерге ұшырады, бірақ өзінің бастапқы кельт түбірін сақтады.
- Беллуно 1912 жылы мұнда Альбино Лучани есімімен туылған Рим Папасы Иоанн Павел I-дің отаны болып табылады. Оның понтификаты 1978 жылы тек 33 күн ғана жалғасты, бұл оны католик шіркесі тарихындағы ең қысқалардың біріне айналдырады. Қалада болашақ папаның әкелік үйі сақталған, ол сенушілер үшін қажылық орнына айналды. Иоанн Павел I туралы естелік Беллунода көптеген мемориалдар мен музей экспозицияларымен құрметтеледі.
- Ежелгі Беллуно қаласы 1404 жылдан бастап Венеция республикасының құрамына кіргенде маңызды венециан форпосы болды. Венециан билігі төрт ғасырға жуық жалғасып, қаланың сәулеті мен мәдениетінде терең із қалдырды. Беллуно орталығындағы көптеген ғимараттар Венецияның символы — Әулие Марктың қанатты арыстанымен безендірілген. Бұл гүлдену кезеңі Беллуноны өңірдің маңызды сауда және мәдени орталығына айналдырды.
- Беллуно Венето өңіріндегі барлық провинциялар арасында ең үлкен аумақты алатын атаумен провинцияның астанасы болып табылады. Беллуно провинциясы Доломит Альптерінің үлкен бөлігін қамтиды және Кортина д’Ампеццо сияқты атақты тау шаңғы курорттарын қамтиды. Провинция халқы шамамен 200 мың адамды құрайды, ал Беллуно қаласының өзінде шамамен 36 мың тұрғын тұрады. Провинция өз өнімдерін әлемнің барлық бұрыштарына жеткізетін көзілдірік өндірушілерімен танымал.
- Беллунода 1659-1734 жылдары өмір сүрген Қайта өрлеу дәуірінің көрнекті суретшісі Себастьяно Риччи дүниеге келді. Оның жұмыстары тек Италияда ғана емес, Франция, Англия және Австрияда да көптеген шіркеулер мен сарайларды безендіреді. Риччи венециан рококоның алғашқыларының бірі болып саналады және еуропалық кескіндеменің дамуына айтарлықтай әсер етті. Оның ең танымал фрескаларын Лондондағы Корольдік сарайда және Париждегі Луврда көруге болады.
- XV ғасырда салынған Палаццо деи Реттори Беллуноның ең маңызды сәулет ескерткіштерінің бірі болып табылады. Бұл сарай венециан губернаторларының резиденциясы және маңызды шешімдер қабылдау орны болды. Ғимараттың фасады готикалық терезелер және ренессанстық элементтермен безендірілген, бұл сәулеттегі өтпелі кезеңді көрсетеді. Бүгінде сарайда префектура орналасқан және маңызды ресми іс-шаралар өткізіледі.
- Беллуно стандартты итальян тілінен айтарлықтай ерекшеленетін және ладин тілімен көп ортақтығы бар өз диалектісімен танымал. Беллун диалекті венет тілдер тобына жатады және басқа итальян диалектілерінен жоғалған архаикалық формаларды сақтайды. Жергілікті тұрғындар өз диалектісін күнделікті қарым-қатынаста мақтанышпен пайдаланады, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізеді. Беллун диалектісінде жазылған поэзиялық шығармалар мен театр қойылымдары да бар.
- Әулиелер Мартин мен Маурға арналған Беллуно қалалық соборы барокко және ренессанс стиліндегі сәулетімен таңқалдырады. Собордың құрылысы XVI ғасырда сәулетші Туллио Ломбардоның жобасы бойынша басталды. Филиппо Юварра жобалаған собордың қоңырау мұнарасы 67 метр биіктікке жетеді және қаладағы ең биік ғимарат болып табылады. Собордың ішінде Себастьяно Риччи мен Андреа Скьявоненің кескіндерін қоса, құнды көркем шығармалар сақталған.
- Беллуно көзілдірік өндірудің маңызды орталығы болып табылады және дәл осында әлемге әйгілі Luxottica және Safilo компанияларының бас кеңселері орналасқан. Әлемдік көзілдірік өндірісінің шамамен 80%-ы Беллуно провинциясы мен іргелес аудандарда шоғырланған. Бұл сала мыңдаған жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етеді және өңірге миллиардтаған пайда әкеледі. Беллунодағы көзілдірік өндіру дәстүрлері бір ғасырдан астам уақыт бойы санақ жасап, шеберден шеберге беріледі.
- Пьяцца деи Мартири Орта ғасырлардан бері Беллуноның басты алаңы және қалалық өмірдің жүрегі болып табылады. Алаң Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұнда өлтірілген партизандардың құрметіне өз атауын алды. Алаң айналасында ратуша мен аркадалары бар көптеген кафелерді қоса, маңызды тарихи ғимараттар орналасқан. Алаңда апта сайын жергілікті өнімдер мен қолөнер бұйымдарын сатып алуға болатын дәстүрлі базар ұйымдастырылады.
- Беллунодағы Чивико музейінде XV-XVIII ғасырлардағы венециан суретшілерінің шығармаларының бірегей жинағы сақталған. Музейдің ерекше мақтанышы — қала маңайынан табылған рим және христиандыққа дейінгі кезеңдердің артефактілерімен археологиялық бөлім. Музейде сондай-ақ халық өнерінің және альп өңірлерінің дәстүрлі костюмдерінің бай жинағы бар. Мұнда тұрақты түрде қазіргі заман және классикалық өнер көрмелері өткізіледі.
- Беллуно дәстүрлі түрде жергілікті өзеннің құрметіне аталған «Пьяве» түрі деп аталатын жоғары сапалы ірімшік өндірумен танымал. Бұл қатты ірімшік қанық дәмге ие және альп жайылымдарында жайылатын сиырлардың сүтінен ежелгі рецепттер бойынша өндіріледі. Пьяве ірімшігі көптеген халықаралық марапаттар алды және арнайы сапа белгісімен қорғалған. Ірімшік өндірісі жергілікті экономиканың және аспаздық дәстүрдің маңызды бөлігі болып қала береді.
- Беллуноның тарихи орталығы жаулардан қорғану үшін венециандықтар салған орта ғасырлық қала қабырғаларының қалдықтарымен қоршалған. Бекіністердің көп бөлігі XIX ғасырда бұзылғанымен, қабырғалар мен қақпалардың кейбір учаскелері бүгінгі күнге дейін сақталған. Ең танымалдары Порта Руго және Порта Дойона, олар әлі де ескі қалаға кіреберіс болып қызмет етеді. Қабырғалардың қалдықтары бойымен серуендеу венециан құрылысшылардың бекіністік шеберлігін бағалауға мүмкіндік береді.
- Беллуно 2021 жылы көрші Кортина д’Ампеццода тау шаңғысынан әлем чемпионатын өткізу орны болды. Беллуно провинциясы өзінің бірінші сыныпты тау шаңғы трассаларының арқасында халықаралық спорттық жарыстарды үнемі қабылдайды. Жергілікті тау шаңғы орталықтары кәсіби спортшылар мен әуесқойлар үшін әртүрлі күрделілік деңгейіндегі трассаларды ұсынады. Қысқы спорт түрлері өңірдің мәдениеті мен экономикасының ажырамас бөлігі болып табылады.
- Дәстүрлі беллун тағамдары тарихи географиялық орналасуының арқасында венециан және австриялық аспаздық ықпалдарын біріктіреді. Ең танымал тағам полента мен беконмен балқытатын тау ірімшігі «казнец» болып табылады. Сондай-ақ қызанақ пен көкнәрі бар равиолидің түрі «казонсеи» танымал. Жергілікті тағамдар айналадағы ормандардан жиналған аң етін, саңырауқұлақтар мен жидектерді кеңінен пайдаланады.
- Беллуно темір соғу ісінің, әсіресе соғылған бұйымдар мен қоңыраулар жасаудың ежелгі дәстүріне ие. Жергілікті шеберлер бүкіл Венеция бойынша шіркеулер үшін қоңыраулар жасап, тіпті оларды шет елге экспорттады. Беллунода жасалған металды өңдеу техникалары ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, бірегей болып саналады. Бүгінде бірнеше шеберханалар осы ежелгі қолөнер дәстүрлерін сақтауды жалғастыруда.
- Беллуно арқылы ағатын Пьяве өзені Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде табиғи қорғаныс шебі ретінде маңызды рөл атқарды. Оның жағалауында 1918 жылы италиялық науқандағы бұрылыс сәтіне айналған Пьяведегі атақты шайқас болды. Бүгінде өзен бойында Ұлы соғыс оқиғаларына арналған көптеген мемориалдар мен музейлер орналасқан. Өзен Беллуноның сәйкестігі мен тарихының маңызды бөлігі болып қала береді.
- Беллуно айналасында әрқайсысының өзіндік бірегей сәулеті мен дәстүрлері бар 30-дан астам кішкентай тарихи ауылдар мен қалашықтар орналасқан. Бұл қоныстар ағаш үйлер мен тар тас көшелері бар түпнұсқа альп сипатын сақтады. Бұл ауылдардың көбі соңғы ғасырларда іс жүзінде өзгермеді және Альптердегі дәстүрлі өмірге бірегей көзқарасты ұсынады. Туристік маршруттар осы ауылдарды байланыстырып, келушілерге өңірдің нағыз бетін ашуға мүмкіндік береді.
- Беллуно Падуя университетінің филиалын қоса, бірнеше жоғары оқу орындары бар маңызды білім орталығы болып табылады. Университет факультеттері тау ортасын, орман шаруашылығын және туризмді зерттеуге мамандандырылған. Жыл сайын бірегей альп ортасында білім алу үшін бүкіл Италия мен басқа елдерден студенттер келеді. Мұнда жүргізілетін ғылыми зерттеулер тау экожүйелерін сақтау және тұрақты дамуға шоғырланған.
- Кревдо-Лоллис сарайы Беллунодағы XVI ғасырдағы венециан сарай сәулетінің керемет мысалы болып табылады. Ғимарат танымал венециан шеберлерінің жұмысындағы талғампаз фрескалар және стукомен безендірілген. Сарайдың ішкі интерьерлері сол кезеңнің түпнұсқа жиһаздары мен декоративтік элементтерін сақтады. Бүгінде сарай ішінара қоғамдық келушілерге ашық және мәдени іс-шаралар үшін пайдаланылады.
Беллуно тау табиғаты бай мәдени мұрамен үйлесімді түрде үйлесетін өзінің бірегей атмосферасымен таңқалдыруды жалғастыруда. Бұл қаланың әрбір көшесі өз тарихын айтып береді, ал тұрғындар өз ата-бабаларының ежелгі дәстүрлерін мақтанышпен сақтайды. Енді сіз бүкіл әлемнен саяхатшылар өздері үшін ашуға лайық қала туралы қызықты фактілерді білесіз. Беллуно шынымен өз келушілерін күтіп жатқан итальян Альптерінің жасырын інжу-маржаны болып табылады.
