Сицилия — Жерорта теңізіндегі ең үлкен арал, бұл жер мыңдаған жылдар бойы әртүрлі өркениеттердің соқтығысу алаңы, мәдениеттер мен діндердің қиылысу нүктесі болып келді, мұнда әрбір тас ұлы империялардың іздерін сақтайды. Бұл жердің вулкандық көріністері, ежелгі қирандылары және бірегей ас дәстүрі әлемнің барлық жағынан келетін саяхатшыларды таң қалдырады. Мұқият жағажайлары мен дәмді пастаның артында ежелгі грек храмдары араб бақтарымен көршілес жатқан, нормандық соборлар византиялық мозаикалармен безендірілген күрделі тарих жасырылған. Бүгін біз сізді Италияның бұл әсем аймағы туралы таңғажайып деректермен таныстырамыз, олар оның шын байлығын ашады. Сізді Сицилия туралы таңғажайып деректер күтіп тұр, тіпті бұл аралға баруды армандасаңыз да білмеген боларсыз.
- Сицилия Жерорта теңізіндегі ең үлкен арал болып табылады, оның аумағы жиырма бес мыңнан астам шаршы километрді құрайды және Еуропа, Африка және Азия арасындағы стратегиялық орналасуына ие. Дәл осы географиялық орналасуы аралды финикиялықтар мен гректерден бастап нормандар мен испандарға дейінгі көптеген жаулардың құмарлық нысанасына айналдырды. Сицилия арқылы Шығыс пен Батысты байланыстыратын сауда жолдары өткен, бұл бірегей мәдени мозаиканың қалыптасуына ықпал етті. Қазір де аралда үш мыңжылдық бойы билік жүргізген оннан астам әртүрлі өркениеттердің әсерін көруге болады.
- Этна — Еуропаның ең биік жанартауы, биіктігі үш мың үш жүз метрге жуық және әлемдегі ең белсенді жанартаулардың бірі. Бұл жанартау өте үлкен, оны Сицилияның кез келген нүктесінен көруге болады және ол бүкіл аралдың климатына әсер етіп, бірегей микроклиматтық жағдайларды жасайды. Этна маңындағы вулкандық топырақ әлемдегі ең құнарлы топырақтардың бірі болып саналады, бұл жақсы сапалы жүзім, цитруслар және басқа да дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. Жергілікті тұрғындар Этнаны Монжибелло деп атайды, бұл «Тау-құдай» дегенді білдіреді және оны тірі организм деп санайды, ол аралды бай қоректендіреді, бірақ кейде ашуланады.
- Сицилия ежелгі гректердің ең танымал колонияларының бірі Сиракузаның туған жері болып табылады, мұнда ұлы математик және ойлап тапқыш Архимед дүниеге келді. Сиракузада ежелгі дәуірдің ең жақсы сақталған грек театры орналасқан, ол қазір де ашық аспан астында классикалық трагедияларды қойу үшін пайдаланылады. Дәл Сиракузада Архимед математика, физика және инженерия саласында өз ашуларын жасады, соның ішінде суды ығыстыру заңы да бар. Қала сонымен қатар Жерорта теңізіндегі билік үшін Рим мен Карфагенмен күрескен қуатты Сиракуза мемлекетінің астанасы болды.
- Тоғызыншы ғасырда Сицилияны арабтар жаулап алғаны арал мәдениетіне, әсіресе ауыл шаруашылығы мен сәулет өнеріне терең әсер етті. Дәл арабтар аралға цитруслар, зәйтүн және қант қамысын алып келді, сонымен қатар құрғақ жерлерді суаруға мүмкіндік берген күрделі суару жүйесін әзірледі. Олар сонымен қатар жерді өңдеудің жаңа әдістерін енгізді, оларға беткейлерді террасалау жатады, бұл ең қиын учаскелерді ауыл шаруашылығы үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Су және ауыл шаруашылығымен байланысты көптеген сицилиялық сөздер араб тілінен шыққан, бұл осы өркениеттің ұзақ мерзімді әсерін көрсетеді.
- Палермо өзінде византиялық, араб және батыс еуропалық өнер элементтерін біріктіретін бірегей нормандық соборларымен танымал. Марторана соборы нормандық король Рожер II тапсырысы бойынша византиялық шеберлер жасаған алтын мозаикаларымен таң қалдырады. Сан-Джованни делле Эремите шіркеуі араб сәулетіне тән қызыл күмбездерімен танымал, бұл аралдың мұсылман мұрасын еске салады. Мұндай бірегей стильдердің үйлесімі Палермо шіркеулерін ЮНЕСКО-ның Әлем мұрасы объектісіне айналдырды және нормандық билеушілердің шыдамдылығының куәсі болды.
- Сицилия асханасы шынымен кулинарлық мозаика болып табылады, мұнда әр тағам арал мен оның жауларының тарихын айтып береді. Арбузини — қуырылған қарбыз котлеттері — араб шығу тегіне ие, себебі дәл арабтар қарбызды аралға алып келді. Паста алла Норма — Катаниядан шыққан композитор Винченцо Беллини атына аталған опера құрметіне аталған — қарбыз, томат және рикотта салата ірімшігін қамтиды. Канноли — ірімшік толған қыртысты вафли түтікшелері — Палермо монастырьлеріндегі монахиндер тарапынан араб кезеңінде жасалған. Тіпті сицилиялықтар гранита деп атаған мұзды десерт те араб асханасына түбірінен басталады, олар оны Этна тауынан алынған қар мен жеміс шырындарынан дайындады.
- Агриджентодағы Валле дей Темпли грек храмдарының Грециядан тыс ең жақсы сақталған кешендерінің бірі болып табылады және оннан астам әртүрлі өлшемдегі және сақталу дәрежесіндегі храмдарды қамтиды. Ең танымалы — Конкордия храмы, ол әлемдегі барлық грек храмдары арасында Партеноннан кейінгі екінші орында тұрады. Храм біздің заманымызға дейінгі бесінші ғасырда салынған және ерте орта ғасырда христиан базиликасына айналғандықтан өзінің бастапқы құрылымын сақтады. Қазір Валле дей Темпли ЮНЕСКО-ның Әлем мұрасы объектісі және Италияның ең көп көрермен жинайтын археологиялық парктерінің бірі болып табылады.
- Сицилия әлемдегі ең ескі театрлық дәстүрлердің бірі — Опера деи Пупи немесе марионетка театрының отаны болып табылады, ол ЮНЕСКО адамзаттың материалды емес мәдени мұрасы деп танылған. Бұл дәстүр он тоғызыншы ғасырда пайда болды және Карл Үлкен рыцарларының сарайлықтармен күрес кезіндегі серуендері туралы аңыздарды айтты. Шебер-қуыршақтар метрге жуық биіктіктегі күрделі марионеткаларды жасады, оларда металл қорғаныс және қозғалатын дене бөліктері бар еді. Бүгінде бұл дәстүр құлдырау кезеңін басынан өткізсе де, Палермо мен Катанияда театрлық шеберханалар бар, онда қуыршақтар жасау және туристер мен жергілікті тұрғындар үшін қойылымдар қою жалғасуда.
- Сицилияның бірегей геологиялық ерекшелігі бар — Кастельветранодағы Тұз таулары, олар ежелгі теңіздің қалдықтары болып табылады және әлемдегі ең таза тұз кен орындарының бірін қамтиды. Бұл таулар алты миллион жыл бұрын Жерорта теңізінің бір бөлігі құрғақшылыққа ұшырап, үлкен тұзды көл түзілгенде пайда болды. Тұзды ежелгі заманнан бастап өндірді, ал қазір бұл жер туристік нысанға айналды, онда әртүрлі түсті және пішінді тұз кристалдарын көруге болады. Жергілікті тұрғындар бұл тұзды ерекше пайдалы деп санайды және оны тек ас өнерінде ғана емес, сонымен қатар халықтық медицинада да қолданады.
- Сицилияда Еуропаның ең ескі әлі де жұмыс істеп тұрған театры бар — біздің заманымызға дейінгі үшінші ғасырда салынған Таорминадағы Грек театры. Бұл театр таудың беткейінде орналасқан және теңіз бен Этна жанартауына қараған көрінісімен таң қалдырады, бұл қойылымдар үшін бірегей табиғи декор жасайды. Театр римдіктер тарапынан қайта құрылды, олар гладиаторлар күресіне арналған арена қосты, бірақ грек сәулет құрылымын сақтады. Қазір театрда әлемдік жұлдыздар таңғажайып пейзаж фонда шығатын билер мен музыка халықаралық фестивалі өткізіледі.
- Сицилия Еуропада үйретілген ешкілердің ең ірі популяциясына ие, олар Мадония тауларында тұрады және аралдың дәстүрлі ауыл шаруашылығының бөлігі болып табылады. Бұл ешкілер жоғары сапалы сүт береді, оның негізінде қорғалған географиялық белгісі бар танымал пекорино сицилиано ірімшігі жасалады. Жергілікті жүншілер ұрпақтан ұрпаққа берілген дәстүрлі жайылдыру әдістерін қолданады, бұл ешкілердің әртүрлі өсімдіктермен қоректенуіне мүмкіндік береді, бұл сүтке бірегей дәм береді. Сонымен қатар ешкі еті сицилиялық ас дәстүрінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, әсіресе мерекелік тойлар кезінде.
- Аралда діни шерулер кезінде көшелерді жарықтандыру үшін қолданылатын мраморлық қуыршақтар — Лампиони жасау дәстүрі бар. Бұл қуыршақтар жергілікті мрамордан жасалды және оларға қозғалыс және бет өрнегін өзгертуге мүмкіндік беретін күрделі механикалық құрылым берілді. Лампиони жасау шеберханалары негізінен Ачиреале қаласында орналасқан, онда бұл дәстүр жетінші ғасырда ең жоғары дамуына жетті. Бүгінде бұл дәстүр дерлік жойылса да, бірнеше шеберлер мұражайлар мен коллекционерлер үшін бұл қуыршақтарды жасауды жалғастырады.
- Сицилия әлемде Сольфатар деп аталатын табиғи геологиялық жасандыларды көруге болатын жалғыз жер болып табылады, олар вулкандық әрекеттің нәтижесі болып табылады және күкіртсутек пен су буын шығарады. Ең танымал Сольфатарлар Кастельветрано қаласының маңында орналасқан және қайнаған батпақ көпіршіктері мен сары күкірт шөгінділерімен бірегей көрініс жасайды. Бұл жерлер ежелгі гректер үшін қасиетті болды, олар оны жер асты әлеміне кіру жолы деп санады және жиі жер асты құдайларына арналған храмдар салды. Қазір Сольфатарлар танымал туристік нысан және арал үшін геотермалдық энергия көзі болып табылады.
- Сицилияда Еуропаның ең ескі әлі де жұмыс істеп тұрған шамы бар — грек колонизациясы кезінде салынған Сиракуза қаласындағы шам. Бұл шам ғасырлар бойы көптеген рет қайта құрылды, бірақ теңізшілер үшін навигациялық бағдар ретінде бастапқы қызметін сақтады. Ол Ортиджия аралында орналасқан және ЮНЕСКО-ның Әлем мұрасы объектісі болып табылатын қаланың тарихи орталығының бөлігі болып табылады. Шам әлі де жұмыс істейді және кемелерге Сиракуза портына кіруге көмектеседі, бірақ заманауи навигациялық техника оның қызметін таңбалауға айналдырды.
Бұл таңғажайып деректер Сицилияның байлығы мен әртүрлілігін тек жартылай ғана ашады, ол әлі де Еуропаның ең қызықты аймақтарының бірі болып қала береді. Бұл арал тірі мұражай болып табылады, мұнда әрбір тастың тарихы мыңдаған жылдар бойы өркениеттердің кездесуі мен мәдениеттердің өзара әрекеттесуін айтып береді. Біз сенеміз, бұл қызықты деректер сізге Сицилияға тек демалыс орны ретінде ғана емес, сонымен қатар өткен мен қазіргі заманның бірігуі арқылы құзырлы тарихқа айналған бірегей жер ретінде қарауға көмектесті. Өйткені дәл бұл ежелгілік пен қазіргі заманның үйлесімінде осы әсем аралдың шын шары құпиясы жатыр.
