{"id":3414,"date":"2025-06-03T11:20:00","date_gmt":"2025-06-03T08:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fakty.v.ua\/?p=3414"},"modified":"2025-05-31T15:53:49","modified_gmt":"2025-05-31T12:53:49","slug":"earwigs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/f\/earwigs\/","title":{"rendered":"Ciekawostki o szczypawkach"},"content":{"rendered":"\n<p>\u015awiat owad\u00f3w kryje wiele zaskakuj\u0105cych tajemnic, a szczypawki s\u0105 jednym z jego wyj\u0105tkowych przyk\u0142ad\u00f3w. Te niezwyk\u0142e stworzenia przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 swoim wygl\u0105dem, zachowaniem i specyficzn\u0105 budow\u0105 cia\u0142a. Najcz\u0119\u015bciej zamieszkuj\u0105 zacienione miejsca \u2013 pod kamieniami, w szczelinach, w glebie czy pod opad\u0142ymi li\u015b\u0107mi. Mimo gro\u017anego wygl\u0105du wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest ca\u0142kowicie nieszkodliwa dla cz\u0142owieka. W tym artykule poznasz ciekawe fakty o szczypawkach, o kt\u00f3rych mog\u0142e\u015b nie wiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Szczypawki nale\u017c\u0105 do rz\u0119du skrytoskrzyd\u0142ych, a ich tylne skrzyd\u0142a s\u0105 z\u0142o\u017cone w taki spos\u00f3b, \u017ce przypominaj\u0105 kszta\u0142tem ma\u0142\u017cowiny uszne. Te skrzyd\u0142a ukryte s\u0105 pod kr\u00f3tkimi pokrywami i w stanie spoczynku pozostaj\u0105 ca\u0142kowicie niewidoczne.<\/li>\n\n\n\n<li>Ich najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 s\u0105 silne c\u0119gi na ko\u0144cu odw\u0142oka. S\u0142u\u017c\u0105 im one do obrony, chwytania zdobyczy oraz podczas god\u00f3w. Samce maj\u0105 zakrzywione c\u0119gi, a samice proste, co pozwala odr\u00f3\u017cni\u0107 je na pierwszy rzut oka.<\/li>\n\n\n\n<li>Wbrew popularnym mitom szczypawki nie wchodz\u0105 do ludzkich uszu ani nie przedostaj\u0105 si\u0119 do m\u00f3zgu. To jedynie miejska legenda, wynikaj\u0105ca z ich zami\u0142owania do ciemnych, wilgotnych miejsc, kt\u00f3re czasem mog\u0105 obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c ubrania, buty lub okolice cz\u0142owieka w trakcie snu.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0105 wszystko\u017cerne \u2013 jedz\u0105 zar\u00f3wno ro\u015bliny, jak i owoce, martwe owady, a czasem nawet \u017cyw\u0105 zdobycz. Dzi\u0119ki temu potrafi\u0105 przetrwa\u0107 w wielu r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach.<\/li>\n\n\n\n<li>Szczypawki prowadz\u0105 nocny tryb \u017cycia. W ci\u0105gu dnia ukrywaj\u0105 si\u0119, a po zmroku wychodz\u0105 na \u017cer. Taki tryb pozwala im unika\u0107 drapie\u017cnik\u00f3w i kontaktu z cz\u0142owiekiem.<\/li>\n\n\n\n<li>To jedne z nielicznych owad\u00f3w, kt\u00f3re opiekuj\u0105 si\u0119 potomstwem. Samica pilnuje jaj, czy\u015bci je, a po wykluciu si\u0119 larw przez pierwsze dni karmi je resztkami i broni przed zagro\u017ceniami.<\/li>\n\n\n\n<li>W sytuacji zagro\u017cenia szczypawka unosi odw\u0142ok i pokazuje c\u0119gi, odstraszaj\u0105c potencjalnego przeciwnika. Czasem udaje, \u017ce zaatakuje, cho\u0107 nie jest jadowita i nie stanowi powa\u017cnego zagro\u017cenia.<\/li>\n\n\n\n<li>Niekt\u00f3re gatunki posiadaj\u0105 skrzyd\u0142a, ale rzadko z nich korzystaj\u0105. Ich cia\u0142a nie s\u0105 przystosowane do d\u0142ugiego lotu, dlatego poruszaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie pieszo lub pe\u0142zaj\u0105c.<\/li>\n\n\n\n<li>Na \u015bwiecie istnieje ponad 2000 gatunk\u00f3w szczypawek, wyst\u0119puj\u0105cych na wszystkich kontynentach z wyj\u0105tkiem Antarktydy. Najwi\u0119cej z nich spotyka si\u0119 w strefach tropikalnych i subtropikalnych.<\/li>\n\n\n\n<li>Badania wykazuj\u0105, \u017ce szczypawki \u017cyj\u0105 na Ziemi ju\u017c od czas\u00f3w jury, czyli ponad 150 milion\u00f3w lat. To czyni je jednymi z najstarszych istniej\u0105cych obecnie owad\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Samce cz\u0119sto rywalizuj\u0105 ze sob\u0105 o samice, u\u017cywaj\u0105c swoich c\u0119g\u00f3w w swoistych walkach godowych. Te pojedynki s\u0105 interesuj\u0105cym przejawem rywalizacji wewn\u0105trzgatunkowej.<\/li>\n\n\n\n<li>Niekt\u00f3re gatunki mog\u0105 wyrz\u0105dza\u0107 szkody w ogrodach, zjadaj\u0105c delikatne p\u0105ki i li\u015bcie. Mimo to wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pe\u0142ni po\u017cyteczn\u0105 rol\u0119, usuwaj\u0105c martw\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Cia\u0142o szczypawek jest mi\u0119kkie i elastyczne, co umo\u017cliwia im wciskanie si\u0119 w bardzo w\u0105skie szczeliny. Maj\u0105 zwykle brunatne lub czarne ubarwienie, czasem z lekkim po\u0142yskiem.<\/li>\n\n\n\n<li>Cho\u0107 ich wzrok jest s\u0142aby, \u015bwietnie orientuj\u0105 si\u0119 w otoczeniu dzi\u0119ki d\u0142ugim czu\u0142kom. Czu\u0142ki s\u0105 zawsze w ruchu i odgrywaj\u0105 rol\u0119 czujnik\u00f3w dotykowych.<\/li>\n\n\n\n<li>Zim\u0105 ukrywaj\u0105 si\u0119 pod kor\u0105 drzew, w szczelinach budynk\u00f3w lub w\u015br\u00f3d suchych li\u015bci. W czasie mroz\u00f3w mog\u0105 zapada\u0107 w stan u\u015bpienia, by przetrwa\u0107 trudne warunki.<\/li>\n\n\n\n<li>Badania wykaza\u0142y, \u017ce niekt\u00f3re samice wykazuj\u0105 cechy zachowa\u0144 spo\u0142ecznych, co jest rzadko\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d owad\u00f3w. Obejmuj\u0105 one wsp\u00f3lne przebywanie z larwami i trosk\u0119 o nie przez kilka dni po wykluciu.<\/li>\n\n\n\n<li>Mimo \u017ce wiele os\u00f3b si\u0119 ich obawia, szczypawki odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w ekosystemach. Pomagaj\u0105 w rozk\u0142adzie materii organicznej i redukuj\u0105 liczb\u0119 szkodnik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Je\u015bli te fascynuj\u0105ce fakty wzbudzi\u0142y twoje zainteresowanie, by\u0107 mo\u017ce spojrzysz na szczypawki zupe\u0142nie inaczej. To niedoceniane, lecz niezwykle ciekawe owady, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119. W ich zachowaniu kryje si\u0119 wiele zagadek, a ich rola w przyrodzie okazuje si\u0119 zaskakuj\u0105co istotna. Szczypawki s\u0105 ma\u0142ymi, ale niezast\u0105pionymi elementami z\u0142o\u017conego \u015bwiata przyrody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015awiat owad\u00f3w kryje wiele zaskakuj\u0105cych tajemnic, a szczypawki s\u0105 jednym z jego wyj\u0105tkowych przyk\u0142ad\u00f3w. Te niezwyk\u0142e stworzenia przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 swoim wygl\u0105dem, zachowaniem i specyficzn\u0105 budow\u0105 cia\u0142a. Najcz\u0119\u015bciej zamieszkuj\u0105 zacienione miejsca&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-3414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-f"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3414"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3423,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3414\/revisions\/3423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fakty.v.ua\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}