Юта — Американың Батысының шынымен қымбат тасы, мұнда алып каньондар, қызғылт тастар және шексіз шөлдер бірігіп, табиғаттың алғашқы сұлулығымен таң қалдыратын көріністер жасайды. Бұл ғажайып аймақ Скалистые тауларының қарлы шыңдары мен марс тәрізді шөлдік платолар арасындағы өте бай табиғи әртүрлілікті біріктіреді. Юта туралы ғажайып фактілер бізге заманауи технологиялық жаңалықтар мен терең діни дәстүрлер бірігетін, әр тас миллиондаған жылдық геологиялық эволюция тарихын сақтайтын штатты көрсетеді. Білмей қалған боларсыз, дәл осы жерде планетаның ең таңғажайып ұлттық парктері орналасқан, олар жыл сайын әлемнің барлық бұрыштарынан келетін миллиондаған туристерді тартады. Юта туралы тамаша фактілер табиғат өзінің шығармашылық қуатын толығымен көрсететін бұл ғажайып аймақты ашуға көмектеседі.
- Юта бес ұлттық парктен тұратын штат ретінде танымал, жергілікті тұрғындар оны Ұлы Беске деп атайды және оған Арчес, Зайон, Брайс-Каньон, Каньонлендс және Капитол-Риф кіреді. Бұл парктердің әрқайсысы өзіне тән геологиялық тарихқа және жалпы табиғатқа тән емес тау жыныстарына ие, бұл Ютаны серуен және фотосуретке деген құштарлар үшін шынымен райға айналдырады. Арчес паркі екі мыңнан астам табиғи тас кемерлерге ие, ал Зайон өзінің екі мың метрге жететін тік каньондарымен таң қалдырады. Бұл парктерді жыл сайын он миллионнан астам турист кезіп өтеді, бұл оларды әлемдегі ең танымал табиғи көріністер қатарына қосады.
- Штат өз атауын он тоғызыншы ғасырда Еуропадан келген көшпелілерге дейін бұл жерлерде мекендеген юта индей тайпасынан алған. Юта сөзі тау халқы деген мағынаны білдіреді, бұл аймақты қоршаған алып тау жоталарының географиялық ерекшеліктерін дәл көрсетеді. Қызығушылық тудыратыны, бастапқыда аумақ Дезерет деп аталуы тиіс еді, бұл мормон дәстүрінде бал арасы ұясы деген мағынаны білдіреді, бірақ 1896 жылы штат мәртебесін алған кезде АҚШ Конгресі қазіргі атауды бекітті. Бұл тарих аймақтың индей жерлерінен заманауи Америка штатына дейінгі күрделі жолын көрсетеді.
- Үлкен Тұзды көл соңғы мұз дәуірі кезінде яғни он төрт мың жыл бұрын болған Бонневиль көлінің қалдығы болып табылады. Бүгінде бұл Батыс жарты шардағы ең ірі тұзды көл, оның тұздылығы мұхиттікінен төрт есе асады, бұл көптеген сулық ағзалар үшін тіршілік етуге мүмкіндік бермейді. Бірақ көл өзіне тән экожүйемен танымал, онда миллиондаған ұшып өткен құстар, әсіресе американдық фламинго мекендейді, олар тұзды суда ғана өмір сүрете алатын артемия шаяндарымен қоректенеді. Жоғары тұздылық адамдарға Мертвецькое теңіз сияқты судың бетінде оңай жүзу мүмкіндігін береді, бұл танымал туристік аттракционға айналды.
- Юта әлемдегі жоталық велосипед спортының орталығы болып табылады, әсіресе қызғылт тастармен қоршалған және арнайы жасалған әртүрлі қиындықтағы трассалары бар Моав қаласында. Жыл сайын мұнда Коконино-Роки атаулы престижді жарыстар өтеді, олар әлемнің барлық бұрышынан келген мыңдаған кәсіби спортшылар мен қызығушыларды жинайды. Скайлайн Синглтрек трассасы ерекше танымал, ол тау қыратымен өтіп, каньондарға қараған қызықты көріністерді ұсынады, бұл батыл адамдарға есте қаларлық түйсіктер береді. Бұл спорт түрінің дамуы аймақ экономикасына үлкен әсер етті, туризм және қызмет көрсету саласында мыңдаған жұмыс орындарын жасады.
- Юта АҚШ-тың барлық штаттары арасында соңғы онжылдықтарда халық санының ең жоғары өсу қарқынына ие, бұл тартымды экономика, төмен салықтар және өмір сапасының жоғары деңгейіне байланысты. Жаңа тұрғындардың көбі Прово қаласынан Солт-Лейк-Ситиге дейін және Огденге дейін созылатын Уосатч-Фронт ауданына көшеді. Бұл демографиялық бум инфрақұрылымды дамытуға, жаңа тұрғын үй кешендерін салуға және көлік желісін кеңейтуге әкелді. Бірақ тез өсу ауа ластануы және құрғақ климатта су ресурстарының жетіспеушілігі сияқты экологиялық проблемалармен байланысты күрделі мәселелерді де туғызды.
- Юта Иисус Христосының Соңғы Күндер Қасиеттілерінің Шіркеуіне, мормон шіркеуі ретінде танымал, үй болып табылады, ол штат мәдениеті мен әлеуметтік құрылымына терең әсер етті. Штат халқының алпыстан астам пайызы бұл діни ағымға жатады, бұл Ютаны көпұлтты Америкада діни біртектілік жағынан өзгеше аймаққа айналдырады. Шіркеудің бас мешіті Солт-Лейк-Ситиде орналасқан және елдегі ең көп кезіп өтілетін діни орталықтардың бірі болып табылады. Мормон мұрасы штат заңнамасына әсер етті, әсіресе алкоголь сату және ойын-сауық орындарына қатал ережелер енгізілді.
- Ютаның геологиялық тарихы миллиардтан астам жылды қамтиды, бұл оны жер шарындағы ең ескі және ең бай тау жыныстары мен жарылымдары бар аймақтардың біріне айналдырады. Мұнда барлық геологиялық кезеңдерден табылған шөгінділерді, соның ішінде Моррисон жарылымындағы динозавр іздерін табуға болады, ол Жер шарындағы ең жақсы сақталған қазбалардың біріне ие. Штатта Динозавр Ұлттық ескерткіші орналасқан, онда туристер тасқа әлі бөлінбеген екі мыңнан астам динозавр сүйектерін көре алады. Бұл геологиялық әртүрлілік Ютаны палеонтологтар мен табиғат тарихына қызығушылар үшін ашық аспан астындағы шынымен мұражайға айналдырады.
- Юта АҚШ-та жоғары технологиялық секторды дамытуда жетекші орын алады, Скалистые тауларының Кремний өзені деп аталатын атағын жоғары технологиялық компаниялардың шоғырлануына ие болғандықтан алған. Солт-Лейк-Ситинің оңтүстігіндегі Лихи қаласы инновациялар орталығына айналды, онда Adobe, Qualtrics және Pluralsight сияқты компаниялардың басқармалары орналасқан. Солт-Лейк-Ситиде орналасқан Юта университеті компьютер ғылымы және инженерия саласындағы алдыңғы қатарлы зерттеулерімен танымал, бұл аймаққа талантты мамандардың үздіксіз ағынын қамтамасыз етеді. Бұл технологиялық бум штат экономикасын әлдеқайда араластырды, бұрын негізінен пайдалы қазбаларды өндіруге және ауыл шаруашылығына тәуелді болған еді.
- Штат АҚШ-тағы ең қараңғы түнгі аспанға ие аймақтардың бірі болып табылады, бұл төмен халық тығыздығына және белгілі бір аудандарда артық жарықтандыруды тыйым салатын қатаң заңдарға байланысты. Брайс-Каньон ұлттық паркі Халықаралық қараңғы аспан мәртебесіне ие, бұл оны астрономиялық бақылаулар үшін идеалды орынға айналдырады. Жыл сайын мұнда жұлдыздар жаңбыры, Халықаралық Ай түні және басқа да ғарыштық құбылыстарды бақылауға мыңдаған қызығушылар жиналатын астрономиялық шаралар өткізіледі. Бұл өзгеше ерекшелік Ютаны Солтүстік Америкадағы шынымен астротуризм орталығына айналдырды.
- Юта АҚШ-тың ең құрғақ штаттарының бірі болып табылады, оның жерінің жетпіс пайыздан астамы жылына он дюймнен кем жауын-шашын алады, бұл тұрақты қуаңшылық қаупін туғызады. Бұған қарамастан штат он тоғызыншы ғасырда мормон көшпелілерінің күш жұмсауы арқасында әлемдегі ең тиімді суару жүйелерінің бірін әзірледі. Қазіргі сумен жабдықтау жүйесі Сьерра-Невада және Скалистые тауларындағы қар еруіне тәуелді, бұл климаттың өзгеруіне қарсы тұрақсыздық туғызады. Ғалымдар глобалды жылыну келесі онжылдықтар ішінде аймақта су жетіспеушілігінің қауіпін туғызуы мүмкін деп ескертеді.
- Юта штатында әлемдегі ең ірі жасанды үйінді тау жотасы орналасқан, ол Кеннекот компаниясының мыс өндіруі нәтижесінде құрылған Бингем-Каньон деп аталады. Бұл алып карьердің тереңдігі бір километрден асады, ені төрт километрге жетеді, бұл оны Жер орбитасынан көруге болатындай етеді. Мыс өндіру бұл жерде жүз елу жылдан астам уақыт бойы жалғасуда және аймақ экономикасының маңызды бөлігі болып қала береді, бірақ экологиялық салдарлар қатты қобалжуды туғызады. Бүгінде карьер танымал туристік аттракцияға айналды, онда туристер адамның өнеркәсіптік қызметінің масштабын көре алады.
- Юта білім беру жүйесінің өзгешелігімен танымал, оның сауаттылық деңгейі және академиялық жетістіктері мормон мәдениетінің білімді құрметтеуі арқасында жоғары. Штат бастауыш мектеп оқушылары арасында математика және оқу бойынша ұлттық рейтингте алдыңғы орындарды иелейді. 1850 жылы негізі қаланған Юта университеті Миссисипи мен Калифорния арасындағы ең ескі жоғары оқу орындарының бірі болып табылады және медицина, заң және инженерия бойынша бағдарламаларымен танымал. Университеттің медицина факультеті ерекше танымал, онда 1967 жылы әлемде алғаш рет жасанды жүректі сәтті көшіру жүргізілді.
- Юта шаңғы спортына деген құштарлар үшін шынымен Меккаға айналды, себебі мұнда әлемдегі ең жақсы тау шаңғы курорттарының бірі орналасқан, жергіліктілер оны әлемдегі ең құрғақ қар деп атайды. Бұл құбылыс Тынық мұхитынан келетін ылғалды ауа Сьерра-Неваданы кесіп өткенде ылғалдың көп бөлігін жоғалтады да, Ютаға құрғақ күйінде жетеді. Парк-Сити, Сноуберд және Альта курорттары жыл сайын халықаралық жарыстарға қонақ болады, оның ішінде 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының шаңғы дисциплиналары. Штатта оннан астам ірі тау шаңғы кешендері жұмыс істейді, бұл оны әлемдегі ең танымал қысқы туристік бағыттардың біріне айналдырады.
- Юта АҚШ-тағы ең өзгеше жол жүйелерінің біріне ие, бұл оның географиясы мен аумақты игеру тарихына байланысты. Мормондар жолы Небраска мен Солт-Лейк-Сити арасында созылып, 1847 жылы көшпелілер тарапынан жасалған және маңызды тарихи ескерткіш ретінде сақталуда. Юта штатының 12-жолы әлемдегі ең әдемі жолдардың бірі деп танылған, ол ұлттық парктер, каньондар және тау асулықтары арқылы өтеді. Ерекше таңғажайып Зайон тауы арқылы өтетін тоннель, ол қолмен тастан ойылып жасалған және ішінен каньонға қараған терезелері бар.
Ғажайып фактілер Ютаның табиғи сұлулық пен адамзат инженерлік ойының шынымен қымбат тасы екенін көрсетеді. Ол бізге шын мәніндегі ұлылық әрқашан өлшемдерде емес, табиғаттың алғашқы жабайылығы мен заманауи технологияларды, терең мәдени дәстүрлерді үйлестіру қабілетінде жататынын еске салады. Ютаны зерттеу адамның қоршаған ортамен қалай үйлесіп, тіпті ең қиын климаттық жағдайларда да өмір сүре алатыны туралы құнды сабақтар береді. Бұл ғажайып штаттың әр бұрышы табиғаттың төзімділігі мен адамның қоршаған әлемге бейімделу қабілеті туралы тарих айтып тұр.
