Оман — Арабия түбегінің нағыз жауһары, мұнда шексіз шөл құмдары, жасыл таулы шыңдар, көркем шатқалдар мен Үнді мұхитының мөлдір сулары тоғысады. Бұл мемлекет өз шекарасынан тысқары жерде де ұлттық болмысын жоғалтпай, көне дәстүрлер мен заманауи дамуды үйлестіре отырып, бірегей мәдени мұрасын сақтап келеді. Елдің әрбір бұрышы мыңжылдық теңіз саудасы, қуатты империя және парасатты дипломатия тарихынан сыр шертеді. Біз сіздерге осы ғажайып ел туралы бұрын білмеуіңіз мүмкін таңғаларлық деректерді ұсынуды жөн көрдік. Заманауи әлемде өз түпнұсқалығын сақтап қалған мемлекет жайлы қызықты жаңалықтарға толы саяхатқа дайын болыңыз.
- Оман — әлемде мемлекеттік дін ретінде ибадиттік исламды ұстанатын жалғыз ел. Бұл бағыт сүнниттік және шииттік ағымдардан өзіне тән ұстамдылығы мен төзімділігімен ерекшеленеді. Ибадизм VII ғасырда қалыптасып, ел аумағында әртүрлі конфессиялардың бейбіт қатар өмір сүруінің негізіне айналды. Дәл осы діни ерекшелік Омандарды басқа араб елдерінен мәдениеттер арасындағы ашық диалогқа бейімділігімен даралап тұр. Мұның нәтижесінде өзге дін өкілдері де сенімін еркін ұстана алатын тұрақты қоғам қалыптасты.
- Оманның астанасы Маскат Оман шығанағының жағалауында орналасқан және заманауи сәулет пен көне қамалдардың үйлесімімен таңғалдырады. Қала тау жоталарының арасында жағалау бойымен алпыс шақырымнан астам қашықтыққа созылып, ерекше табиғи келбет қалыптастырады. Негізгі көрікті орындардың қатарында XVI ғасырда португалдықтар салған Аль-Мирани мен Джалали қамалдары бар. Қолмен тоқылған алып кілемі және Swarovski шынысынан жасалған әлемдегі ең үлкен люстралары бар Сұлтан мешіті қазіргі ислам сәулет өнерінің нағыз жауһары саналады.
- Оманның солтүстігіндегі Мусандам түбегін көбіне Арабияның Норвегиясы деп атайды. Мұнда таулы аңғарлардың су басуы нәтижесінде фьордқа ұқсас шығанақтар пайда болған. Бұл аймақ елдің негізгі бөлігінен Біріккен Араб Әмірліктерінің аумағы арқылы бөлініп тұр және өзіндік географиялық мәртебеге ие. Жергілікті тұрғындар жартасты шатқалдардағы террасаларда құрма өсіріп, балық аулау арқылы дәстүрлі өмір салтын жалғастырып келеді. Дәстүрлі ағаштан жасалған доу қайықтарымен серуендеу кезінде дельфиндерді көруге және судан тік көтерілген тік жартастардың көрінісін тамашалауға болады.
- Оманның оңтүстігіндегі Дофар аймағында маусымнан қыркүйекке дейін созылатын Хариф атты ерекше муссондық маусым байқалады. Арабия түбегінің басқа бөліктерінде жазда аптап ыстық үстемдік етсе, бұл кезеңде Дофарда ауа температурасы төмендеп, тауларды қою тұман мен жасыл өсімдіктер көмкереді. Осы маусым шөлді аймақты ладан мен басқа да дәмдеуіштердің хош иісіне толы гүлденген өлкеға айналдырады. Дәл осы табиғи құбылыс Дофарды ежелгі замандарда Рим мен Үндістанға ладан тасымалданған ірі сауда орталығына айналдырған.
- Оман екі жүз жылдан астам уақыт бойы Занзибар аралын иеленіп, XIX ғасырдың ортасында ол тәуелсіз сұлтанатқа айналғанға дейін билік жүргізді. Бұл жағдай Оман мен Шығыс Африка арасындағы терең мәдени байланыстарды түсіндіреді, ол тілде, сәулетте және асханасында айқын көрініс тапқан. Бүгінде Занзибардың көптеген ауқатты тұрғындарының түбі омандық болса, Оманда африкалық тектен шыққан қауымдар өмір сүреді. Осындай тарихи байланыстардың арқасында Оман ғасырлар бойы Үнді мұхитындағы маңызды теңіз сауда орталығы болды.
- Елдің солтүстігіндегі Аль-Хаджар тауларында Джебель-Акдар деп аталатын ерекше тау жотасы орналасқан, бұл атау Жасыл тау деген мағынаны білдіреді. Мұндағы құнарлы террасаларда күрделі суару жүйесінің арқасында раушан гүлдері, анар және басқа да дақылдар өсіріледі. Аймақ ғасырлар бойғы адам еңбегімен жасалған жасыл оазистер мен қуаң жартастардың айқын контрастымен ерекшеленеді. Екі мың метрден асатын биіктікте қыста қар жаууы мүмкін, бұл Арабия түбегі үшін өте сирек құбылыс.
- Оманда әлемдегі ең көне жұмыс істеп тұрған суару жүйелерінің бірі саналатын афлаж жүйесі бар, ол үш мың жылдан астам уақыт бойы қолданылып келеді. Бұл инженерлік құрылым таулы бұлақтардан суды шөлейттегі егістік жерлерге жеткізетін жер асты және ашық арналар желісінен тұрады. Афлаж жүйесі адамзаттың күрделі табиғи жағдайларға бейімделуінің тамаша үлгісі ретінде ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілген. Әрбір қауымдастықта суды бөлу тәртібі ұрпақтан ұрпаққа беріліп, бүгінгі күнге дейін қатаң сақталып келеді.
- Оманның шығыс жағалауындағы Рас-эль-Хад ұлттық паркінде жасыл теңіз тасбақалары жұмыртқа салатын әлемдегі ең ірі орындардың бірі орналасқан. Жыл сайын осы көне тіршілік иелерінің мыңдаған аналығы өздері дүниеге келген жағажайға оралып, жаңа ұрпақ қалдырады. Көбею маусымы сәуірден қазанға дейін созылады және осы кезеңде келушілер қатаң ережелерді сақтай отырып, бұл әсерлі табиғи құбылысты бақылай алады. Жергілікті қауымдар тасбақаларды қорғауға белсенді қатысып, дәстүрлі мәдениет пен заманауи табиғатты қорғаудың бірегей үлгісін қалыптастырған.
- Оман — Арабия түбегінде Сауд Арабиясымен шектеспейтін жалғыз ел, бұл оған ерекше геосаяси жағдай сыйлады. Осы ерекшелік елге тарих бойы тәуелсіз сыртқы саясат жүргізуге және аймақтық қақтығыстарда делдал болуға мүмкіндік берді. Оман Иран, Израиль және батыс елдері сияқты әртүрлі мемлекеттермен дипломатиялық қатынастар орнатып, әлемдер арасындағы көпір рөлін атқарды. Осындай стратегияның арқасында ел Араб көктемі кезінде де саяси тұрақтылығын сақтап қалды.
- Омандық дәстүрлі доу қайықтары өзіне тән қиғаш желкенімен елдің теңіз мұрасының символына айналған және әлі күнге дейін балық аулау мен саудада қолданылады. Бұл кемелер бірде-бір шеге қолданылмай, тек ағаш пен кокос талшықтарының көмегімен қолмен жасалады. Доу құрылысы муссон желдерін тиімді пайдаланып, Үнді мұхитында алыс қашықтықтарға жүзуге мүмкіндік береді. Бүгінде бұл қайықтар мәдени мұраның бір бөлігі ретінде дәстүрлі теңіз мерекелері мен регаталарда жиі көрініс табады.
- Оманның оңтүстігінде әлемдегі ең ірі құмды шөл саналатын Руб-эль-Хали орналасқан, ол бірнеше елдің аумағын қамтиды. Шөлдің омандық бөлігі биіктігі екі жүз метрден асатын алып бархандарымен таңғалдырады. Басқа аймақтардан айырмашылығы, мұнда сирек кездесетін оазистерде бірегей жануарлар мен өсімдіктер түрлері тіршілік етеді. Жергілікті бәдәуилер түйелерді пайдаланып, су көздері арасында көшіп-қонып, дәстүрлі көшпелі өмір салтын сақтап келеді.
- Оман Парсы шығанағы елдері арасында биоалуантүрлілікті қорғау ісінде көшбасшы саналады және жиырма бестен астам қорғалатын аумақтан тұратын желі құрған. Олардың қатарында ұлттық парктер, теңіз қорықтары және араб арыстаны мен араб ориксі сияқты сирек түрлерді қорғауға арналған резерваттар бар. Димия теңіз қорықтарында аймақтағы ең сау маржан рифтерінің бірі орналасқан, бұл жерді әлемнің түкпір-түкпірінен сүңгуірлер тартады. Ел үкіметі экотуризмге белсенді инвестиция салып, табиғатты қорғауды жергілікті халық үшін жаңа жұмыс орындарын ашумен ұштастырып отыр.
- 1970 жылдан 2020 жылға дейін билік еткен Сұлтан Қабус бин Саид Оманды оқшауланған ортағасырлық сұлтанаттан дамыған инфрақұрылымы бар заманауи мемлекетке айналдырды. Оның тұсында жолдар, мектептер, ауруханалар мен университеттер салылып, білім беру мен денсаулық сақтау деңгейі халықаралық стандарттарға жетті. Ол сондай-ақ мұнайға тәуелді экономиканы әртараптандыруға бағытталған реформалар жүргізді. Сұлтан Қабус Оманда аса құрметтелетін тұлға болып қала береді және оның есімі елдің көптеген өңірінде қастерленеді.
- Оманда заманауи мемлекеттік институттар мен дауларды шешудің дәстүрлі түрлерін ақсақалдар кеңесі арқылы үйлестіретін ерекше басқару жүйесі қалыптасқан. Елдің әрбір өңірінде беделді қариялардан құралған кеңес бар, олар жергілікті мәселелерді шешуде үкіметке қолдау көрсетеді. Бұл жүйе елдің заманауи дамуына қарамастан дәстүрмен байланысын сақтауға мүмкіндік береді. Осындай тәсіл жаһандық экономикалық дағдарыстар кезінде де елдегі тұрақтылық пен әлеуметтік үйлесімді қамтамасыз етті.
- Оман асханасы араб, үнді, африкалық және парсы тағам дәстүрлерін біріктіріп, ерекше алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Ұлттық тағамдардың ішінде арнайы пеште дәмдеуіштермен ұзақ уақыт пісірілетін қой еті шувва және ет пен кептірілген жемістер қосылған күріш тағамы макбус кеңінен танымал. Ладан мен шафран секілді хош иісті дәмдеуіштер тағамдарға өзіндік дәм береді. Дәстүрлі кахва сусыны кардамон қосылып ұсынылады және құрмамен бірге қонақжайлықтың белгісі ретінде беріледі.
- Оман жағалауы бойында ғасырлар бойы қарақшылар мен сыртқы басқыншылардан қорғану үшін салынған көптеген қамалдар мен мұнаралар орналасқан. Солардың ішіндегі ең әйгілісі Бахла қаласындағы Нахриз қамалы, ол Арабия түбегіндегі ең ірі балшықтан салынған құрылыс болып саналады. Көптеген қамалдар исламға дейінгі кезеңде тұрғызылып, кейін әртүрлі мәдени ықпалмен, соның ішінде португалдық әсермен қайта салынған. Қазіргі таңда олардың басым бөлігі қалпына келтіріліп, туристер үшін ашық.
- Оман әлемдегі ең қауіпсіз елдердің бірі саналады, мұнда тіпті шалғай өңірлерде де еркін саяхаттауға болады. Жергілікті халықтың қонақжайлығы мен көмектесуге дайын болуы саяхатшыларды ерекше әсерге бөлейді. Бұл қауіпсіздік жоғары деңгейдегі инфрақұрылыммен үйлесіп, елді шынайы әсер іздейтін туристер үшін тартымды етеді. Көптеген саяхатшылар Омандағы ең есте қаларлық жайт ретінде жергілікті тұрғындардың жылы қарым-қатынасын атап өтеді.
Бұл қызықты деректер Оманның байлығы мен бірегейлігін толық ашып көрсете алмайды. Бұл мемлекет жаһандану жағдайында да өз мәдени болмысын сақтаудың маңызын еске салады. Ұсынылған мәліметтер сіздің біліміңізді кеңейтіп қана қоймай, осы ғажайып елді өз көзіңізбен көруге деген қызығушылықты оятады деп сенеміз. Оман ежелгі мұра мен заманауи дамуды үйлестіре отырып, ішкі үйлесім мен тұрақтылықты сақтаудың жарқын үлгісі болып қала береді.
